भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । १८७
भौमानाम्भसां प्रायो ग्रहणं प्रातरिष्यते ।
शीतत्वं निर्मलत्वं च यतस्तेषां महान् गुणः ॥
अथ नारिकेळोदकगुणाः ।
नारिकेरोदकं स्निग्धं स्वादु वृष्यं हिमं लघु ।
तृष्णापित्तानिलहरं दीपनं वस्तिशोधनम् ॥
भ्रमघ्नं बृंहणं बल्यं सूतिकानां हितं परम् ।
इति सामान्यनारिकेरवारिगुणाः।
अथ पुराणस्य —
नारिकेरस्य यत्तोयं पुराणं पित्तवर्धनम् ।
नवस्य —
तस्यैव तरुणं तोयं पित्तघ्नं क्रिमिनाशनम् ॥
बालस्य —
बालस्य नारिकेरस्य कटु पाके हिमं जलम् ।
ईषत्कषायमधुरं पक्वस्योष्णं सरं गुरु ॥
स्निग्धादयो गुणास्त्वन्ये समाः स्युर्बालपक्वयोः ।
अन्यत्र —
नारिकेरसलिलं लघु बाल्ये शीतलं च मधुरं दरपाके ।
पित्तपीनसतृषास्रविदाहभ्रान्तिशोषशमनं सुखदायि ॥
पक्वमेतदपि किञ्चिदिहोक्तं पित्तकारि रुचिदं मधुरं च ।
दीपनं बलकरं गुरु वृष्यं वीर्यवर्धनमिदं तु वदन्ति ॥
१. T2. P1. P2 हितं मतम्
२. J1. तथा । Bh. नवीनस्य । अन्यत्रापि—