भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । १८१
तथा —
स्वादु पाकरस शांतं त्रिदोषशमनं लघु ।
पवित्रमतिपथ्यं चं गाङ्गं वारि मनोहरम् ।
यमुनाया यथा —
पित्तदाहशमनं श्रमापहं स्वादु वातजननं च पावनम् ।
वह्निदीपनकरं च रोचनं यामुनं जलमिदं बलप्रदम् ॥
नर्मदायां यथा —
सलिलं लघु शीतलं सुपथ्यं कुरुते पित्तकफप्रकोपनं च ।
सकलामयमर्दनं च रुच्यं मधुरं मेकलकन्यकासमुत्थम् ॥
सरस्वत्या यथा —
सरस्वतीजलं स्वादु पूतं सर्वरुजापहम् ।
रुच्यं दीपनकृत्पथ्यं देहकान्तिकरं लघु ॥
चन्द्रभागामधुमत्योर्यथा —
चान्द्रभागसलिलं सुशीतलं दाहपित्तशमनं च वातदम् ।
चान्द्रभागगुणसाम्यदं जलं यच्च माधुमतमग्निदीपनम् ॥
चन्द्रभागा मधुमती च काश्मीरे प्रसिद्धे ।
शतद्रुविपाशासिन्धूनां यथा —
शतद्रुर्विपाशा च सिन्धुस्त्रयाणां सुशीतं लघु स्वादु सर्वामयघ्नम् ।
जलं निर्मलं दीपनं पाचनं च प्रदत्ते बलं बुद्धिमेधायुषां च ॥
१. J1 ·omits तथा ... यमुनाया यथा । Bb. omits तथा...मनोहरम् b
२. T1. T2. give a variant reading also पित्तदाहवमितृष्णश्रमा-
पहम् ।
३. J1. omits the introduction to the verse. Bb. चन्द्रभागा-
मधुमती काश्मीरे एव । तद्गुणाः and omits चन्द्रभागमधुमती च काश्मीरे प्रसिद्धे
occuring after the next verse.
४. J1. T1. omit the introduction to the verse