भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहले
... स हतं सर्वं बलवीर्यविवर्धनम् ।
भृष्टमांसं विदाहि स्यादस्रवातादिदोषकृत् ।
पूर्वार्धं पुरुषस्य चेद् गुरुतरं पश्चार्धभागः स्त्रियाः
स्त्री गुर्वी किल गुर्विणी यदि तथा योषित् तुस्या लघुः
पक्षी चेत् पुरुषो लघुः स्फिकशिरःस्कन्धांसपृष्ठे क्रमा-
न्मांसं यच्च कटिस्थितं तदखिलं गुर्वेव सर्वात्मनाम् ॥
इति मांसप्रकरणम् ।
अथ जलप्रकरणम् ।
तत्र जलसामान्यगुणाः -
पानीयं मधुरं सितं रुचिकरं तृष्णाविशोषापहं
मोहभ्रान्तिनिवारणं च कुरुते भुक्तान्नपक्तिं सदा ।
निद्रालस्यनिवारणं विषहरं स्रोतस्सुमन्तर्पणं
पीतं धीबलवीर्यपुष्टिजननं चाणाङ्गपुष्टिप्रदम् ॥
१. Bh. adds before this :
मत्स्यगर्भः परं वृष्यः स्निग्धः श्लेष्मकरो गुरुः ।
बृंहणो बलदः स्निग्धस्तद्वन्मकरमादिशेत् ॥
मकरसुसर इति भाषायाम् ।
कणपो गूढपात् कूर्मः कमठो दृढपृष्ठकः ।
कच्छपो बलदस्तस्निग्धो वातजित् पुंस्त्वकारकः ॥
कासवाचे
मण्डूको बृंहणो वृष्यश्शीतलोऽसृग्गदापहः ॥
बेंडुकाचे
सर्पाणां स्नेहनं मांसं चक्षुष्यं बृंहणं गुरु ।
दूषीविषकिमिहरं मेधाग्निवलवर्धनम् ॥
सर्पमांस ॥
२. $T_2$, $P_1$, $P_2$. add तथा गुर्विणी before इति मांसप्रकरणम्
३. $J_1$ मधुरं हिमं च रुचिकं ॥ Bh, मधुरं हितं रुचिकरम् ॥