भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

मपरिच्छेदः । १५
शमीफलं तु संशुष्कं वातघ्नं शूलगुल्मजित् ॥
शमीच्यासेंगा !
श्वेतारिमेदसम्भूतं फलं शुष्कं प्रमेहजित् ।
हिंवराच्य, सेंगां ।
परिशुष्कं सर्वशाकं कार्श्यविष्टम्भवातकृत् ।
सर्वशुष्कशाकगुणाः ।
इति कर्चरीप्रकरणम् ।
अथ सम्भाराः ।
तत्र सर्षपगुणाः शिम्बीधान्येषूक्ताः ।
एला तिक्तोष्णकटुका लघ्वी वातकफापहा ।
श्वासाङ्गमर्दहृल्लासमूत्रकृच्छ्रविषप्रणुत् ॥
मुखवैरस्यजित् वृष्या हृद्या गर्भविरोधिनी ।
दीपनी पाचनी मेध्या व्रणार्शःकण्डुकासजित् ॥
एला ।
यवनी कटुतिक्तोष्णा वातश्लेष्मद्विजामयान् ।
हन्ति गुल्मारुची शूलं दीपयत्याशु चानलम् ॥
वोंवा ।
जीरकं कटुकं रुच्यं दीपनं पाचनं लघु ।
सुगन्धि मेध्यं श्लेष्मघ्नमुष्णं छर्द्यतिसारजित् ॥
गुल्मशूलोदराध्मानक्रिमदन्तामयापहम् ।
जीरें ।
हिङ्गु वातकफानाहशूलघ्नं पित्तकोपनम् ।
कटुपाकं सरं रूक्षं प्लीहानाहान्त्रवृद्धिजित् ॥
हिङ्गु ।
शताव्हा कटुका स्निग्धा तिक्ता श्लेष्मातिसारनुत् ।
ज्वरनेत्रव्रणघ्नी च वस्तिकर्माणि शस्यते ॥
थोरसेउवा