भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

१४४ भोजनकुतूहलम्
पाके रसे कटुस्तिक्तः कषायो रक्तदूषणः ।
रूक्षो रुच्यः श्लेष्मकृमीन् हन्ति वंशकरीरकः ॥
बंशांकुर ।
शीता तिक्ता कटुस्वाद्वी रुच्या ग्राहल्पवातकृत् ।
माकन्द्यग्न्याग्निकृद्वै बल्या रक्तपित्तविसर्पजित् ॥
तृट्कफारुचिपिच्छघ्नी शीता त्वेषा गुणाधिका ।
मायणीमूल ।
तिक्ता कटूष्णा भ्रमरीं रोचनी दीपनी लघुः ॥
भोंवरिसालि ।
इत्युपदंशाः ।
अथ कर्षयः ।
चिर्भटस्य फलं शुष्कं स्नेहभृष्टं कटूत्कटम् ।
अत्यम्बुपानदोषघ्नं सुगन्धि रुचिकृल्लघु ॥
चिभट ।
कासराख्यफलं शुष्कं भृष्टं वा पक्वमेव वा ।
दीपनं रोचनं तिक्तं कैटवम्लं पित्तलं विदुः ॥
कढोंची ।
कारवल्लीशुष्कफलं कासघ्नं वेधमवर्त्मजित् ।
कारवल्ली ।
बृहतीद्वयसम्भूतं फलं शुष्कं सुपाचितम् ।
भृष्टं वाग्निकरं वातपित्तकृं कफवातजित् ॥
डोरली । रिङ्गणी
शुष्कवार्ताकफलजा तैलभृष्टा रुचिप्रदा ।
वार्ताकफलजा ।
१. P1, P2. कटूष्णं.
२. T1 वर्त्मवादिजित् ।