भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

आख्यान मूलक काव्य 37
वाडकामा पाणी घाली चांदीलिये दारण्यों
नरसिंयानो स्वामी शामळिओ, रडतो तव राख्यो -४
(आई, तो तिथला चांदोबा, मला खेळायला दे, आई, नक्षत्र आण आणि माझ्या खिशांत
टाक. (१) चंद्राकडे पाहून (कृष्ण) रडत राहिला. रात्र झाली. यशोदा माता कृष्णाचे अश्रु पुसत
राहिली. (२) लोक विलक्षण बालकां तूं काय वेडा झाला आहेस का ? चंद्र आकाशांत छान
दिसतो. तो कसा बरं घ्यायचा. (३) मोठ्या वाडग्यात पाणी घालून त्यांत चंद्र दाखवला
(कृष्णाला) तेव्हा नरसिंहाचा स्वामी श्यामसुंदर रडायचा थांबला.)
वात्सल्याच्या नमुन्यांपैकी हे एक गीत -
माता रे जशोदा हरिने घूमण घाले,
आनंद उलटे उभी वदन निहाले -१
घम घम घमके घुघरी हुंकारा करे
जोई जोई जनुनीनुं मनुडं ठरे -२
जहैन काजे महामुनी देह रे दमे
ते तो कृष्णाजी पारणांमां रंगे रे रमे -३
सुंदर वदन जोई चुंबन दिधु
नरसैंयाच्या स्वामी जोतो कारण सीयुं
(माता यशोदा हरीला (पाळण्याचा) झोका देते. उभी राहून हरीचे तोंड पाहते, तिचा आनंद
उफाळून येतो -१ खूप खूप, रुणझुण रुणझुण आवाज येतो, घुंगुर हुंकार देतात (जसे) त्याला
पाहून पाहून आईचे मन अगदी तृप्त होते आहे-२ ज्याच्या साठी महान मुनी देह झिजवतात,
तो श्रीकृष्ण तर पाळण्यांत खेळतो आहे आणि मजेत आहे. सुंदर मूख पाहुन पापा दिला
नरसिंहाच्या स्वामीचे दर्शन घेतां कार्यसिद्धी झाली “जल कमल छांडी जाने बाला, स्वामी
अमारो जागशे ” हे “कालिया दमना” चे नरसिंहाचे पद खूप प्रसिद्ध आहे. व्रजभाषेचे
अष्टछापीय भक्तकवी सूरदासांचे 'सूरसागर' नावाचे खंडकाव्य आहे. त्यांत नरसिंहाच्या या
'कालियादमन' काव्याचे व्रजभाषिय रूप आढळते. इतके हे काव्य लोकव्यापक बनलेले
दिसते. याशिवाय निमाडी लोकभाषेत एका लोकगीताच्या स्वरूपात या पदाचे सरळ किंवा
अप्रत्यक्ष रित्या अनुकरण केलेले दिसते.तसेच अनुकरण. 'गुण सागर सुरि' ची छाप असलेल्या
एका मारवाडी भाषेतल्या पदांत पण आढळते. एक छोटे सुंदर संवादकाव्य हे इथे पहा - जसे-
जल कमल छोडी जाने बाळा, स्वामी अमारो जागशे
जागशे, तने मारशे, मने बालहत्या लागशे-
कहे रे बालक तुं मारग भूल्यो के तारा वेरीए वळावियो