भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

३ आख्यान मूलक काव्ये.
नरसिंहानी हाताळलेला दुसरा प्रकार म्हणजे 'आख्यान मूलक वर्णन काव्य', हा होय.या
प्रकारांत १) सुदामाचरित (सुदामाचरित्र) २) दाणलीला (दानवसुली) ३) चातुरीओ (चातुर्यगीतें)
४) रासशरदना पद (रासक्रीडेचीं गाणी) ५) श्रीकृष्णजन्मसभा ना पद (कृष्णजन्माची गाणी) ६)
श्री. कृष्णजन्म पद (श्री कृष्णजन्मोत्सवाची पदें ७) बाललीनां पद (बाललीलेची पदें) ८)
वसंताना पद (वसंत ऋतुची पदें) आणि ९) हिंडोळाना पद (झोपाळ्याची पदें) सर्व सामान्यपणे
या रचनांमध्ये वर्णनात्मक कथा भाग आलेला दिसतो. या रचनांचा आख्यान प्रकारांत समावेश
करण्यांचे कारण एवढेच की यांत मुख्यतः भागवतपुराणातील कथाभाग पद्यरूप करण्यांत
आला आहे. असे असुनही यांतील 'चातुरी' च्या पदांपासून 'हिंडोळाना पद' पर्यंतच्या
काव्यसाहित्यात आत्मलक्षी कविता आणि भावगीतें विपुल प्रमाणात दिसतात. मुख्यतः आता,
आरण्यान दृष्टीने थोडा विचार करूं-
१) सुदामचरीत्र-
झोपाळ्यावरील गीतांच्या साच्यांतली, 'सुदामानां परभातियां' (सुदाम्याची प्रभातगीते)
म्हणून ओळखली जाणारी नरसिंहाची ९ पदे आहेत. त्यांत भागवतातील दशम स्कंधातील,
सुदामावरच्या प्रसंगाची कथा, वर्णन केली आहे. ईश्वर अनन्य भक्तांना, त्यांच्या अपेक्षेपेक्षाही
जास्त देतो हा भक्तीमार्गाचा सिद्धांत आहे.त्यावरच या छोट्याशा कथेची उभारणी केली आहे.
श्री कृष्णाचा बालसहाध्यायी सुदामा, अयाचक वृत्तीचा असल्यामुळे, त्याची परिस्थिती फार
हलाखीची झाली होती. अशा परिस्थितीत राजा श्री कृष्ण सहाय्यरूप होईल, अशा हेतूनीं
सुदामाची पत्नी, त्याला श्री कृष्णाकडे पाठवते. नरसिंहानी पहिल्याच पदात, घरच्या गरीब
परिस्थितीचे चित्र सुदाम्याच्या पत्नीच्या मुखाने उभे केले आहे.
घेर बालक सहु दुखः पागे बहु
अन्न ने वस्त्रथी रहे छे उणा
निरधन सरजियां पुण्य, कीधा बिना