बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

१०० शुल्वसूत्रम् [ तृतीयो-
रत्निव्यासं सपादद्व्यरत्निदीर्घंचतुरश्रं कुर्यादित्यर्थः । एवञ्च अर्धपञ्चमे
अवशिष्ट (!) शिरोऽपच्छेदनेन एकस्याः पञ्चम्या निवृत्तेर्भविष्यति ॥ ४९ ॥
अर्धेति । पूर्ववच्छिरःस्थानेऽरत्नद्वयव्यासं चतुःपञ्चाशदङ्गुलायामं दीर्घ-
चतुरस्रं विहृत्य आकृतिः शिरसो नित्या (३।५६) इति वक्ष्यमाणत्वाद् इह अरत्नौ पूर्व-
श्येनप्रक्रमभक्तिं कृत्वा पूर्वस्याः करण्या मध्याद् दक्षिणोत्तरयोररत्निमात्रे पूर्वभागे
निपातयेत् । एवं अर्धचतुर्थाः पञ्चम्यो भवन्ति ॥ ४९ ॥
पञ्चदश पुच्छे ॥ ५० ॥
पञ्चदशपुच्छ इति । यथा पञ्चदशेष्टकाः पुच्छे सम्भवन्ति तथोपद्-
ध्यादुपधानं कुर्यादित्यर्थः ॥ ५० ॥
पञ्चदशेति । अरत्निविस्तारं अष्टारत्निदीर्घं उद्गायतं चतुरस्रं कृत्वा पूर्व-
[L12