आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

३० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ अध्यायः
अथ मतान्तरं यथा—
कुण्डाम्भसि लोहमये सबिडं सग्रासमीशजं पात्रे ।
अतिचिपिटलोहपात्र्या पिधाय संलिप्य वह्निना योज्यः ॥२१७
इयतैव रसायनतात्पर्यं पर्यवसति, किंतु वादस्य न प्राधान्यम् ॥
इति हेमजारणा ॥
अथ संप्रत्युभयप्राधान्येन जारणा यथा, तत्र घनसत्त्वजा-
रणम् । यत उक्तं—
घनरहितबीजजारणसंप्राप्तदलादिसिद्धिकृतकृत्याः ।
कृपणाः प्राप्य समुद्रं वराटिकालाभसंतुष्टाः ॥ २१८ ॥
मुक्त्वैकमभ्रसत्त्वं नान्यो रसपक्षकर्तनसमर्थः ।
तेन निरुद्धप्रसरो नियम्यते बध्यते च सुखम् ॥ २१९ ॥
रक्तं पीतं च हेमार्थे कृष्णं हेमशरीरयोः ।
तारकर्मणि तच्छुक्लं काचकिट्टं सदा त्यजेत् ॥ २२० ॥
त्रुटिशो दत्त्वा मृदितं सोष्णे खल्वेऽभ्रसत्त्वहेमादि ।
चरति रसेन्द्रः क्षितिखगवेतसजम्बीरबीजपूरारम्लैः ॥ २२१
क्षितिखगः कासीसम् । अम्लाभावे पूर्वसाधितकाञ्जिक-
मपि ज्ञेयम् । अन्यच्च—
अभ्रकजारणमादौ गर्भद्रुतिजारणं च हेम्नोऽन्ते ।
यो जानाति न वादी वृथैव सोऽर्थक्षयं कुरुते ॥ २२२ ॥
इत्यभ्रकसत्त्वजारणा ॥
अथ गर्भद्रुतिः ।
व्योमसत्त्वसमांशेन ताप्यसत्त्वेन संयुतम् ।
साकल्येन चरेद्देवी गर्भद्रावी भवेद्रसः ॥ २२३ ॥
एवं हेमताराद्यादयः खखरिपुणा निर्व्यूढाः प्रयोजनमव-
लोक्य प्रयोज्याः । गर्भद्रुतिमन्तरेण जारणैव न स्यात् ।