आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

९० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [अध्यायः
हिमकुन्देन्दुसंकाशं निर्धूमं कृष्णवर्त्मनि ।
रक्तिकाऽस्य प्रदातव्या पुराणगुडयोगतः ॥ २७ ॥
पथ्यं च चणकस्योक्ता रोटिका षष्टिकौदनम् ।
निर्लोणं, किंचनाप्यन्यन्न खादेदेकविंशतिम् ।
दिनानि निर्वातगतः सर्वव्यापारवर्जितः ॥ २८ ॥
अथ फलम्—
गलत्कुष्ठं पुण्डरीकं श्वित्रं कापालिकं तथा ।
औदुम्बरं ऋष्यजिह्वं काकणं स्फोटमुल्बणम् ॥ २९ ॥
वातरक्तं पाण्डुरोगं दद्रूं पामां विचर्चिकाम् ।
विसर्पमर्शसि तथा विपादीं च भगन्दरम् ॥ ३० ॥
सर्वथा क्रमशो हन्ति सेवितं हरितालकम् ।
अन्यानपि व्रणान् सर्वानन्धकारमिवांशुमान् ॥ ३१ ॥
इति हरितालमारणम् ॥
अथ मात्रापरिमितिः—
रोगी, तण्डुलपरिमितां मात्रां सितोपलाजीरकचूर्णानुपानेन
सह भक्षयेत् । पथ्यं पूर्वोक्तं षष्टिकौदनं गोदुग्धं वा । अर्ध-
भागेन तस्य तु रक्तिपरिमिता मात्रा, गुणास्तु पूर्वस्मादधि-
कतराः । विशेषस्तु—
राजयक्ष्मादिकान् रोगान् विजित्य कुरुते वपुः ।
वज्रतुल्यं जरां हत्वा नृणां पथ्याशिनां ध्रुवम् ॥ ३२ ॥
इति हरितालमारणम् ॥
अथ सिद्धमते—
तबक्याख्यं हरितालं महिषीमूत्रे, घृतकुमारीरसे, चूर्णतोये,
शरपुङ्खारसे, कूष्माण्डरसे, निम्बूरसे च पृथक्पृथक् षट्प्रहरं
संशोध्यं, इति शुद्धिः । अथ मर्दनं—कूष्माण्डरसेन दिनानि २१,
कागदीनिम्बूरसेन दिनानि २१, धत्तूररसेन दिनानि २१,