अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१०४ अश्ववैद्यके [५६ अध्यायः।
निम्बपत्रवचाकुष्ठलाक्षालवण१हिङ्गुभिः ।
गोलोमखुरशृङ्गैश्च पीतसिद्धार्थकैरथवैः२ ॥ ८ ॥
उलूककाकपक्षैश्च भूतकेशैश्च पाण्डुभिः३।
सर्पनिर्मोकसंयुक्तैः कुर्य्याच्चूर्णं विचक्षणः ॥ ९ ॥
अर्ककाष्ठाग्निनाधूमं तेन चूर्णेन दापयेत् ।
घृतयुक्तेन वाहनामुन्मादव्याधिशान्तये ॥ १० ॥
गोकुरङ्कगोधानां४ शिखिनः शशकस्य च ।
पित्तानि दापयेत् प्राज्ञो यथालाभानि वा पुनः ॥ ११ ॥
रसोनहिङ्गुतगरान् कुष्ठसर्षपसैन्धवान् ५।
मनःशिलाञ्च संयुक्तां पित्तैः सार्द्धं प्रदापयेत् ॥ १२ ॥
महिषच्छागमूत्रेण६ वर्त्तिं कृत्वा ततः पुनः ।
उन्मादितेषु७ सर्व्वेषु तया कुर्य्यात्तथाञ्जनम् ॥ १३ ॥
तया छायां विनिष्कास्य जायते सुखमुत्तमम् ॥

---

८ । रजोहतः रजोभिर्धूमैर्हत इव ।
१३-१४ । मन्यास्तम्भादिषु सर्व्वेषु वातव्याधिषु उत्कर्णक-

---

१ । रसेन । गः ।
२ । तथा । गः ।
३ । उलूकस्य च पक्षैश्च भूतकेशिपयाण्डुभिः । गः ।
४ । गोकुरङ्गाम्बूकानां गोधानां । गः । पित्तमादाय सर्व्वेषां । गः ।
५ । सैन्धवसर्षपान् । गः ।
६ । भिषक् छागस्य मूत्रेण ।
७ । उन्मादितं तक्षं कृत्वा वर्त्त्या छायाविमुक्तया । खः ।