अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२६२ अश्ववैद्यके [५२ अध्यायः।
प्लीहोदरे विजानीयाद्देहे च कृशतां१ तथा ॥ ८॥
अल्पमल्पं पुरीषन्तु कृच्छ्रादातं२ प्रमुञ्चति ।
आध्यातकुक्षिर्यो वाजी तस्य बद्धगुदं वदेत् ॥ ९॥
आध्यातकोष्ठः३ कुरुते फेनिलं रक्तमेव च ।
परिस्रावोदरी मूत्रं दाहरुग्वर्जितं४ सदा ॥ १०॥
अत्यन्ताध्मानकञ्चैव जलपूर्णमिवोदरम् ।
कृशस्य यस्य५ वाहस्य भवेत्तस्योदकोदरम्६ ॥ ११॥
वातोदरचिकित्सा ।
पञ्चमूलकषायेण सहितां तैलसंयुताम्७ ।
यवागूं भोजयित्वा तु ततः स्नेहैनिरूहयेत् ॥ १२ ॥
पिप्पलीलवणक्षारपाठाचिञ्चाकहिङ्गुभिः ।
कल्कीकृतैः पचेत्तैलं मूत्रैर्गोमाहिषादिभिः८ ॥ १३ ॥
तस्मिन्नेव चिरचूर्णं स्नुहीदुग्धेन भावितम् ।
पलार्द्धमात्रया क्षिप्त्वा पचेत्तैलं विचक्षणः ॥ १४॥
बलं वीक्ष्य तुरङ्गस्य तैलपानं प्रदापयेत् ।
अतिपानप्रयोगेण मृत्योर्गोचरमृच्छति ॥ १५॥

१५। अतिपानादि श्लोकद्वयं ग -पुस्तके नास्ति ।
१ । तद्देहे कृशता तथा । ६ । विन्द्यादुदरकोदरम् । गः ।
२ । कृच्छ्रदारक्तं । गः । ७ । साधितां वा प्रदापयेत् । गः ।
३ । आध्यातकोष्ठैः । खः । ८ । तैलं । गः ।
४ । रुजादाहविवर्जितम् । गः । ६ । गोमूत्रैर्महिषान्वितैः । गः ।
५ । यत्तु । गः ।