अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

४१ अध्यायः ।] अजीर्णरोगविवरणम् । २५७
यदि शोथो न जंघाभ्यामातुरस्य¹ न वा व्रणम् ।
अभिघातश्च नो कश्चित् तदाजीर्णेन खञ्जति ॥ २ ॥
तच्चिकित्सा ।
उपवासो हितस्तस्मै तावद्यावत्तु लङ्गति ।
अतिलङ्गं² त्र्यहादूर्द्धमस्तब्धमपि वारयेत् ॥ ३ ॥
कृतेापवासे³ वाहेतु यथा तु प्रतिपानकैः ।
प्रतिपानं वारणीयं त्र्यहं पञ्चाहमेव च ॥ ४ ॥
अशुद्धे चारिते वाहे तथा जातवले भिषक् ।
सप्तरात्रात्परं विद्वान् शिरावेधं प्रयोजयेत्⁴ ॥ ५ ॥
उरसा खञ्जतेऽश्वस्य चौरसीं वेधयेत् शिराम् ।
जंघायां जांघिकीञ्चैव कूर्चजाः कूर्चलङ्गिते⁵ ॥ ६ ॥
२ । अजीर्णज्ञानं कथं भवति तदाह—। शोथव्रणाभिघातं
विनापि यदा खञ्जता वाजिनो दृश्यते, तदाजीर्णे जानीयादित्यर्थः ।
३ । वारयेदित्यत्र चारयेदिति पाठो युक्तः । चारयेत् स्तोकं
स्तोकं भ्रामयेदित्यर्थः । अशुद्धमिति अकृतशिरावेधादिकम् ।
४ । विस्रगन्धेन आमगन्धेन ।
६ । इदं पादद्वयं ख-पुस्तके नास्ति ।
१ । खुरस्यास्यः । खः ।
२ । ग्लानिं त्र्यहादूर्द्धं चैव । गः ।
३ । कृतेा व्यवासो वाहस्य यथार्थं । खः ।
४ । प्रकल्पयेत् । खः ।
५ । कूर्चं यस्यापि लङ्गति । गः ।
33