अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

[ ६ ]
अथ द्वितीयोऽध्यायः ।
प्रदेशाः ।
प्रदेशान् वाजिदेहस्थान् यो न वेत्ति विभागशः ।
न¹ स जानाति मूढात्मा लक्षणं न चिकित्सितम् ॥१॥
अतएव² प्रदेशानां ज्ञानमादौ प्रकीर्तितम् ।
एतद् यत्नेन बोद्धव्यं वाजिनां हितकाम्यया ॥ २ ॥
अतिप्रसिद्धा जिह्वा या³ तस्याः सूना भवेदधः ।
ऊर्ध्वं⁴ तालु भवेत्तस्याः तदग्रे⁵ दन्तपीठकम् ॥ ३ ॥
१ । प्रदेशान् जिह्वादिमण्डूकान्तानित्यर्थः । लक्षणं प्रदेशरो-
गाणामित्यर्थः ॥
३। अस्मिन्नध्याये आदौ प्रदेशज्ञानस्य प्रयोजनं प्रदेशानित्यादि
श्लोकद्वयेन प्रतिपाद्य पश्चात् प्रदेशानां लक्षणानि क्रमेण एकत्रिंश-
श्लोकैर्निर्दिशन्नाह । अतिप्रसिद्धेत्यादि ॥ सूना अधोजिह्विका सूना-
धोजिह्विकापि च । इत्यमरः ॥ तस्या इति सूनायाः ।
१ । नैव जानाति । २ । गः । २ । अतःपरमिति । २ । खः ।
३ । जिह्वातु । २ । कः । ४ । ऊर्ध्वे । २ । खः ।
५ । ततोऽग्रे दन्तएष्ठिका । २ । कः ।
2