आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

अनध्यायाः ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । ६१
सप्रदोषमहरनध्याय इत्येके मन्यन्ते । मनुष्यमुखेन देवेष्विज्यमाने-
ष्वित्यन्ये ॥ ३ ॥
पर्युषितैस्तण्डुलैराममांसेन च नाऽनध्यायः ॥ ४ ॥
‘प्रेतसंकॢप्तं चाऽन्न’(१०. २८) मित्यस्यापवादः । पर्युषिता रात्र्यन्तरिताः
ह्यः प्रतिगृहीताः, तेषु तण्डुलेष्वद्य पक्त्वा भुज्यमानेषु नानध्यायः । तथा
आममांसेन तदहर्भक्षितेनापि नानध्यायः । पर्युषितेनेत्येके । ‘पर्युषितै’
रिति वचनात्तदहर्भक्षितैः सप्रदोषमहरनध्यायः ॥ ४ ॥
तथौषधिवनस्पतिमूलफलैः ॥ ५ ॥
ओषधिग्रहणेन वीरुधोऽपि गृह्यन्ते । वनस्पतिग्रहणेन वृक्षमात्रम् । तेषां
मूलै. सूरनकन्दादिभिः फलैश्चाऽम्रादिभिः पक्वैरपक्वैश्च तदहर्भक्षितैरपि
नाऽनध्यायः ॥ ५ ॥
यत्काण्डमुपाकुर्वीत यस्य चानुवाक्यं कुर्वीत
न तत्तदहरधीयीत ॥ ६ ॥
यस्मिन्नहनि यत्काण्डमुपाकृतं न तत्तदहरधीयीत । तथा श्रावण्यां पौर्णमा-
स्यामुपाकृत्य प्रशस्तेऽहरन्तरे यस्य काण्डस्यानुवाक्यमध्येतुमा-
रम्भं कुर्वीत न तत्तदहरधीयीत । अहरित्यहोरात्रोपलक्षणम् ॥ ६ ॥
उपाकरणसमापनयोश्च पारायणस्य तां विद्याम् ॥ ७ ॥
अनेकवेदाध्यायी यद्येकस्य वेदस्य पारायणं कुरुते तदा तस्य पारा-
यणस्य (१)ये उपाकरणोत्सर्जने, तयोः कृतयोस्तां विद्यां तदहर्नाऽधीयीत ।
एतदेव ज्ञापकं पारायणस्याऽप्युपाकरणोत्सर्जने भवत इति । ‘तां विद्या-
मि’ ति वचनाद्विद्यान्तराध्ययने न दोषः ॥ ७ ॥
वायुर्घोषवान् भूमौ तृणसंवाहो वर्षति वा यत्र
धाराः प्रवहेत् ॥ ८ ॥
घोषवान् कर्णश्रवः । भूमाववस्थितानि तृणानि संवाहयति उत्क्षिप्य
गमयतीति तृणसंवाहः । वर्षति वा (२)मेघे धाराः प्रवहेत् विक्षिपेत् । यत्र देशे
एवंविधो वायुस्तत्र तावन्तं कालं नाऽधीयीत । अत्र मनुः-
(३)“कर्णश्रवेऽनिले रात्रौ दिवा पांसुसमूहने” ॥ इति ॥ ८ ॥
१. उपाकरणोत्सर्जनयोः कृतयोः, इति ड. पु. २. देवे, इति क. पु.
३. म. स्मृ. २. १०२