सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary

आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished109 पृष्ठ

पृष्ठ 42, कुल 109 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 42

( ३६ ) अपरोक्षानुभूतिः ।
तदिति देहपातादनंतरं तत्फलमनित्यं कर्मफलं यत
आत्मा भुंक्तेऽतो नित्य इत्यर्थः चकारात् न्यायसांख्या
दावप्येवमेव देहात्मनोर्भेदो वर्णित इति दर्शितम् ॥३८॥
भा. टी. "यावज्जीवमग्निहोत्रं जुहुयात्" "अहरहः सन्ध्या
मुपासीत"। जबतक जिये अग्निहोत्र करै । प्रतिदिन सन्ध्या
करै । इत्यादि कर्मकाण्डमेंभी आत्मा देहसे अलग नित्य
देहपात होनेके अनन्तर कर्मोंके फलोंका भोगनेवाला कहाहै
इसप्रकारभी आत्मा देहातीतसा प्रतीत होयहै ॥ ३८ ॥
लिंगं चानेकसंयुक्तं चलं दृश्यं विकारि
च॥ अव्यापकमसद्रूपं तत्कथं स्यात्पु
मानयम् ॥ ३९ ॥
सं.टी. नन्वेवंसति वेदांतिनामपसिद्धांतःस्यादित्यत
आह लिंगमिति । लिंगं लिंगशरीरं तत्परोक्षादिधर्मवि-
शिष्टं अयं नित्यापरोक्षस्वभावः पुमान् कथं स्यान्नकथं-
चिदित्यर्थः चकारात्कारणशरीरमपि निराकृतं अनयो-
रपिभेदे लिंगदेहस्य वैलक्षण्यसूचकानि विशेषणान्याह
अनेकेति अनेकसंयुक्तं देवमनुष्यादिनानास्थूलशरी-
रसंबधयुक्तं यद्वा श्रोत्रादिबुद्ध्यंतसप्तदशकलासंयुक्तं
तथा चलं चंचलं मनःप्रधानत्वादित्यर्थः पुनर्दृश्यं ममेदं
श्रोत्रं ममेदं मन इत्यादिममतास्पदत्वेनात्मन उपस-
र्जनभूतं च पुनर्विकारि उपचयादिमत् अव्यापकं परि-