अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)
Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary
आदि शङ्कराचार्य द्वारा
स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)
पृष्ठ 100, कुल 109 में से
संदर्भ में पढ़ें( ९४ ) अपरोक्षानुभूतिः ।
ततः कारणात्कार्य्याभावे कारणत्वं गच्छेत् ननु कथं
कारणे कार्य्याभाव इत्यतआह विचारतइति यथायं
दृष्टांतस्तथाकाशादिकार्ये कारणता आकाशोस्तिभाती-
त्यादिव्यवहारहेतुभूता सत्यज्ञानादिरूपब्रह्मणः कारणता
आयाता अनुगता कारणे ब्रह्मणि तु आकाशादिकार्यता-
नहीति अतः परमार्थतः आकाशद्यभावे ब्रह्मणः कारण-
तापि नहीति दार्ष्टांतिकोऽर्थः ॥ १३५ ॥
भा. टी. कार्य्यमें कारणता रहे है परन्तु कारणमें कार्य्य-
ता नहीं मालूम होय है कार्य्यका भाव होनेसे कारणता अपने
आप सिद्ध होजाय है । इसी प्रकार विचार करनेसे आका
शादि कार्य सम्पूर्ण अनित्य मालूम होय हैं और केवल ब्रह्म
ही कारण स्वरूप सत्य मालूम होय है ॥ १३५ ॥
अथ शुद्धंभवेद्वस्तु यद्वै वाचामगोचर-
म् ॥ द्रष्टव्यं मृद्घटेनैव दृष्टांतेन पुनः
पुनः ॥ १३६ ॥
सं. टी. ततः किमत आह अथेति अथानन्तरं कार्य-
कारणभावनिवृत्तौ यच्छुद्धं मनोवाचामगोचरं वस्तु
तद्भवेत् “ यतो वाचो निवर्त्तंते ” इत्यादिश्रुतिप्रसिद्धि-
द्योतनार्थो हि शब्दः । ननु बुद्धेः क्षणिकत्वेनैकदा तथा
विचारितेपि पुनरन्यथैव भातीत्यत आह द्रष्टव्य-
मिति ॥ १३६ ॥