अनङ्गरङ्ग (महाकवि कल्याणमल्ल - कामशास्त्र एवं रति-प्रयोग संस्कृत मूल पाठ)

स्थलः ] अनङ्गरङ्गः १५
जातिसत्त्वादयो ये तु नारीणामत्र भाषिताः ⁴⁸ ।
प्रधाना ⁴⁹ प्रकृतिर्ज्ञेया तेषु सर्वेषु पण्डितैः ॥२०॥
॥ अथ स्त्रीणां नाशहेतव उच्यन्ते ॥
पितृसदननिवासः, संगतिः पुंश्चलीभिः,
प्रवसनमपि पत्युर्वार्द्धिकं सेर्यता च ⁵⁰ ।
वसतिरपरपुंभिर्दुष्टशीलैरवश्यं ⁵¹
क्षतिरपि निजवृत्तेर्योषितां ⁵² नाशहेतुः । ॥२१॥
॥ अथ वैराग्यहेतवः ॥
कार्पण्यादतिमानरोगविरहाद्योगादिपारुष्यतो
मालिन्यासमयज्ञतादिभयतः ⁵³ शोकाद्दरिद्र्यादपि ।
भर्तॄणां तनुतादिभिश्च ⁵⁴ वपुषः काठिन्यतः शङ्कना-
द्दोषाणां च वृथा प्रयान्ति ⁵⁵ वनिता वैराग्यमुच्चैः सदा ॥२२॥
॥ अथ विरक्तालक्षणानि ॥
नाभिपश्यति भर्तारं नोत्तरं संप्रयच्छति ⁵⁶ ।
वियोगे सुखमाप्नोति संयोगे चातिखिद्यति ⁵⁷ । ॥२३॥
शय्यामुपगता शेते वदनं मार्ष्टि चुम्बिता ।
तन्मित्रैर्द्वेष्टि मानं च विरक्ता नाभिवान्छति ॥२४॥
॥ अथ प्रीतिलक्षणम् ॥
नैसर्गिकी विषयजा समा चाभ्यासिकी तथा ।
चतुर्विधेति विद्वद्भिर्दम्पत्योः प्रीतिरुच्यते ॥२५॥
अभ्यासविषयासाध्या ⁵⁸ दम्पत्योः सहजा तु या ⁵⁹ ।
सान्द्रा निगडभूता च ⁶⁰ प्रीतिर्नैसर्गिकी मता ⁶¹ ॥२६॥