अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सहावें ५९
कैसेंन ही वस्तु नसे । तेथें जैं शब्दाचा अर्थ हों बैसे ॥ तैं
निरर्थकपणें नाशे । शब्दही थिता ॥ ७१ ॥ आतां अविद्याचि
नाहीं । हें कीर म्हणों काई ॥ परी नाशितां कांहीं । नुरोचि
शब्दाचें ॥ ७२ ॥ यालागीं अविद्येचिया मोंहरा । उठिलियाही
विचाग ॥ आंगाचाचि संसारा । होऊनि ठेला ॥ ७३ ॥ म्हणोनी
अविद्येचोनि मरणें । प्रमाणा येईल बोलणें ॥ हे अविद्याचि नाहीं-
पणें । नेदी घडो ॥ ७४ ॥ आणि आत्मा हन आत्मया । दाऊनि
बोलू महिमया ॥ येईल हे साविया । विरुद्धचि ॥ ७५ ॥ आपणया
आपणपेशी । लागलें लग्न कवणें दिवशीं ॥ कीं सूर्य आंग ग्रासी
ऐसें ग्रहण आहे ॥ ७६ ॥ गगन आपणया निघे । सिंधू आपणपा
रिघे ॥ कीं तळतात काय वळंघे । आपणपया ॥ ७७ ॥
कोणत्याहि रूपानें नसणाऱ्या पदार्थांची सिद्धि करण्याविषयीं शब्द
प्रयत्न करूं लागला तर तो प्रयत्न निरर्थक होऊन शब्द आपले अस्तित्व
मात्र नाहींसें करून घेतो. ७१. आतां अविद्याच नाहीं, असें कसे म्हणावें ?
पण तिचा नाश करू जातां शब्दच उरत नाहीं. ७२. म्हणजेच अविद्येचा
नाश करण्यासाठीं विचार म्हणजे शब्द तिच्यासमोर उभा राहील तर तो
स्वतःनाश पावेल. ७३. म्हणून अविद्येच्या नाशानें शब्दाला प्रामाण्य
येईल ही गोष्ट, अविद्याच आपल्या नाहींपणानें घडूं देत नाहीं. ७४. आणि
आत्म्याला आत्मा दाखवून शब्द प्रतिष्ठेला येईल, हें म्हणणेंच खरोखर
उलट आहे. ७५. आपलें आपल्याशींच लग्न लागले असें कुठें तरी ऐकलें
आहे कां ? किंवा सूर्य आपलें बिंब आपणच ग्रासतो असें कुठे तरी ऐकलें
आहे का ? ७६. स्वतःकडे जाण्यासाठीं आकाश निघूं शकेल काय ?
किंवा स्नानाकरितां समुद्र आपल्या पोटांत शिरेल तरी कसा ? अगर
तळहात तळहातावरच चढेल काय ? ७७.