अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सहावें ५१
आत्मया बोलाचें । कांहींच उपयोगा न वचे ॥ स्वसंवेद्या
कोन्हाचें । ओझें आधी ॥ १३॥ आठवे कां विसरे । विषयो
होऊनि अवतरे ॥ तरी वस्तूशीं वस्तु दुसरे । असेना कीं ॥१४॥
आपण आपणयातें । आठवी विसरे केउते ॥ काय जिभ जिभेतें ।
चाखे न चाखे ॥ १५॥ जागणेया नीद नाहीं । मा जागणें
घडे काईं । स्मरणास्मरण दोन्हीही । स्वरूपीं तैशीं ॥ १६ ॥
सूर्यो रात्री पां नेणे । मा दिवो काय जाणे । तेवी स्मरणास्मरणें ।
आपण वस्तु ॥ १७ ॥ एवं स्मरणास्मरण नाहीं । तरी स्मारकें
काज काई ॥ म्हणोनि इये ठाई । बोलू न सरे ॥ १८ ॥
आत्मस्वरूपाच्या ठिकाणीं शब्दांचा उपयोग कांहींच नाहीं. स्वसंवेद्य
परमात्म्याला कोणाची मदत लागत नाहीं. १३. स्मरण होवो, विस्मरण
होवो, अथवा विषयांचे रूपाने प्रकट होवो, तरी पण एक वस्तूच, दुसरें
कांहीं नाहीं. १४. स्वतःचें स्वतःला स्मरण किंवा विस्मरण कसे संभवणार ?
जीभ स्वतःला चाखते किंवा चाखत नाहीं हें म्हणणें योग्य आहे का ?
१५. जागणाऱ्याला झोंप तर नाही, मग ' मी जागा आहे ' असे म्हणणें
त्याच्या ठिकाणीं संभवेल का ? अर्थात् नाहीं. त्याप्रमाणें स्वरूपाच्या
ठिकाणीं स्मरण विस्मरण हीं दोन्ही नाहींत. १६. सूर्याला रात्र ठाऊकच
नाहीं, मग त्याला दिवस तरी ठाऊक आहे ? त्याप्रमाणें परमात्मवस्तु, स्मरण
आणि विस्मरण या दोघांनाहि जाणवत नाहीं. १७. परमात्मस्वरूपाच्या
ठिकाणीं जर स्मरण वा विस्मरणाचा संबंध नाहीं; तर मग स्मरण करून
देणारा जो शब्द त्याचेंहि कारण नाहीं, म्हणून परमात्मवस्तूच्या ठिकाणीं
शब्दानें काम भागत नाहीं, तिचा लाभ होत नाहीं. १८.