अमृतानुभव एवं चांगदेव पासष्टी (सन्त ज्ञानेश्वर - चिद्विलासवाद एवं अद्वैत अनुभूति सटीक)

प्रकरण सहावें
बाप उपेगी वस्तु शब्दु । स्मरणदानीं प्रसिद्धु ॥ अमूर्ताचा
विशदु । अरिसा नव्हे ॥ १ ॥ पाहते अरिसा पाहे । येथे
कांहींचि नवल नव्हे ॥ परी दर्पणें येणें होये । न पाहतें पाहतें
॥ २ ॥ वडिला अव्यक्ताचिया वंशा । उद्योतकार सूर्य जैसा ॥
येणें एकें गुणें आकाशा । अंबरत्व ॥ ३ ॥ आपण तंव खपुष्प ।
परी फळ दे जगद्रूप ॥ शब्द मवी तैं अमुप । कोण आहे
॥ ४ ॥ विधिनिषेधाचिया वाटा । दाविता हाचि दिवटा ॥ बंध-
मोक्ष कळीकटा । शिष्ट हाचि ॥ ५ ॥
शब्द ह्या शब्दांतील अक्षरें अत्यंत उपयुक्त तर आहेतच; पण आठवण
करून देणारा म्हणूनहि 'शब्द' हा विख्यात आहे. ह्या अक्षरांना, व्यक्त
नसलेल्या परमात्म्याला स्पष्ट करून दाखविणारें जसें आरसेंच म्हणूं नये
काय ? १. डोळ्यांनी पाहणारा आरशांत पाहील यांत कांहीं विशेष नाहीं;
पण हा अध्यात्मशास्त्ररूप दर्पण असा विशिष्ट गुणवान् आहे कीं, त्यांत
अंधसुद्धां पाहूं शकतात, ज्ञानी होतात. २. शब्द हा मूळ मायेच्या वंशां-
तला; रवीसारखा कुलदीप आहे. शब्दाच्या या एका गुणामुळेंच आभा-
ळाला अंबर म्हणतात. ३. स्वतः आकाशाचें फूल असला तरी शब्द
जगाची सिद्धि करवितो. शब्दानें मोजतां येत नाहीं असा कोणता पदार्थ
आहे सांगा पाहूं ? ४. ही शब्दरूपी मशाल विधिनिषेधाच्या वाटा दाखविते.
एखाद्याला बंध आणि दुसऱ्या एखाद्याला मोक्ष अशा वेगवेगळ्या
तऱ्हा सांगून दोघांत भांडण लावणारा हा शब्द मोठा शिष्टच दिसतो
कीं ! ५.
सा. अ. ...४