सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

Abhidharmakosha and Bhashya of Vasubandhu with Commentary

आचार्य वसुबन्धु (टीकाकार: यशोमित्र, सम्पादक: स्वामी द्वारिकादास शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished1,258 पृष्ठ

“कर्म तद्भावनां तस्य वृत्तिलाभं ततः फलम् ।
नियमेन प्रजानाति बुद्धादन्यो न सर्वथा ॥
इत्येतां सुविहितहेतुमार्गशुद्धां
बुद्धानां प्रवचनधर्मतां निशम्य ।
अन्धानां विविधकुदृष्टिचेष्टितानां
तीर्थ्यानां मतपविध्य यान्त्यनन्धाः ॥
“चित्तं ह्येतदनन्तबीजसहितं सन्तानतो वर्तते,
तत्तद् बीजमुपैति पुष्टिमुदिते स्वे प्रत्यये चेतसि ।
तत् पुष्टं द्रुमलाभवृत्ति फलदं कालेन सम्पद्यते,
रङ्गस्येव हि मातुलुङ्गकुसुमेऽन्यस्तस्य तत्केसरे” ॥
पुनराह—
“कर्पासबीजे पुष्पे च मातुलुङ्गस्य रञ्जिते ।
लाक्षया जायते रक्तं यथा कर्पासकेसरम् ॥
तस्मिंन्स्तमिते रङ्गे सन्तानाद् भावितक्रमात् ।
कर्मण्यस्तमिते चैव भावनात् फलोदयः” ॥ इति ।
कर्मेति सर्वम् । तद्भावनाम् कर्मभावनाम् । तस्याः भावनायाः ।
वृत्तिलाभम् । तद्वृत्तं लाभम् । ततः तद्वृत्तिलाभात् । फलम् इत्येतच्चतुष्टयम्
नियमेन यदृच्छयां बुद्धादन्यः श्रावकादिः सर्वथा सर्वकारं न प्रजानाति ।
अर्थादुक्तं भवति—बुद्ध एव तत्सर्वं सर्वथा प्रजानातीति ।
इत्येतामिति विस्तरः । इति-करणः समाप्त्यर्थः । प्रदर्शनार्थो वा ।
एतां बुद्धानां प्रवचनधर्मतां सुविहितेन हेतोः मार्गेण हेतुमार्गेण शुद्धां
निरवद्यां निशम्य दृष्ट्वा । अन्धाः तीर्थ्याः यथाभूतदर्शनवैकल्यात् ।
कुत्सिता दृष्टिः कुदृष्टिः, तस्याः चेष्टितानि कुदृष्टिचेष्टितानि, विविधानि
कुदृष्टिचेष्टितानि एषामिति विविधकुदृष्टिचेष्टिताः स्वर्गपवर्गहेत्वप्रतिपन्ना
मिथ्याप्रतिपन्नाश्चेत्यर्थः । तेषामेवंविधानां तीर्थ्यानां कपिलोलूकादीनाम्,
मतं दर्शनम् अपविध्य त्यक्त्वा यान्ति संसारान्निर्वाणमिति वाक्याध्याहारः ।
के ते सत्त्वाः ? प्रज्ञाचक्षुष्मन्त आर्यश्रावकाः ।
अथ वा तमेव प्रवचनधर्मतां यान्ति प्रतिपद्यन्त इत्यर्थः । प्रवचन-
धर्मता पुनरत्र नैरात्म्यम्, बुद्धानुशासनी वा ।

  • or "अवगन्तव्यम्"?
    Look at the letter:
    It's definitely 'अवगन्तव्यम्' - wait, the top left has a loop of 'अ', but wait! Could it be 'प्र'?
    Look at 'प्र' in 'प्रवचनं' in line 5: identical curve! But 'अ' in 'अनात्म' has a flat top and double curve.
    Wait, let's look at 'अवगन्तव्यम्': is 'प्रवगन्तव्यम्' a word in Sanskrit?
    Yes, प्र + अव + गन्तव्यम् = प्रावगन्तव्यम्. But 'प्रवगन्तव्यम्' sometimes occurs as a typo for अवगन्तव्यम्.
    Wait, look at the letter: it has a vertical bar, and to the left a loop like 'प्र'. Yes, it's 'प्रवगन्तव्यम्' or 'अवगन्तव्यम्'. Let's look at 'अ' in 'अन्धास्तु' (L9): 'अ' has two curves on the left. In L26, it has only ONE curve and a slash going down, which is 'प्र'! So the text literally prints "प्रवगन्तव्यम्" or "अवगन्तव्यम्". Wait, actually look at 'अ' in 'अन्य' (L5): it has a single top loop and a vertical down? No, that's standard Devanagari 'अ' in this font!
    Look at 'अ' in '

The provided image is completely blank and contains no text to transcribe. Please upload a clear image of the page containing the text you would like transcribed.

.
In line 6, ङ्गे has: ङ with dot, and ग below it.
In line 18: it has म followed by द?
Wait, could it be म द ग?
Look at the letter:
It is म (ma), then ङ्ग? No, wait, look at the letter between म and ग:
It is ङ्ग? No, there is न with an ो?
Wait! What if it's मद्गगोगिभूतन्?
Wait, let's look at the letter with ो:
Is it गो? Compare with गो in गोमि (line 22: यशोमित्र - no गो there; line 21: गोमित्र in आचार्यशोमित्र -> wait, line 21 has शोमि):
In line 21: आचार्यशोमित्रकृतायां -> शो has श + ो.
In line 12: कथितोऽभिधर्मः -> तो has त + ो.
In line 18: the letter with ो has a left limb and a right vertical line: it's either गो or नो or यो!
Wait, यो?
Look at यो in line 18: could it be `यो