अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

४२८ भाष्यस्फुटार्थसहितेऽभिधर्मकोशे [ लोक-
तान्येवेत्येके। अनिन्द्रियं हि शुक्रशोणितमन्तराभवेन सार्धं निरुध्यते, सेन्द्रियं
प्रादुर्भवति। बीजाङ्कुरनिरोधोत्पादन्यायेन यत्तत् कललमित्याख्यायते। एवं च
कृत्वा^१ सूत्रपदं सूत्रे सुनीतं भवति—“मातापितृशुचिकललसम्भूतस्य” ( )
इति। तथा “दीर्घरात्रं युष्माभिर्भिक्षवः कटसिः संवर्द्धिता रुधिरबिन्दुरुपात्तः”
( ) इति।
भूतान्तराण्येवेत्यपरे। तद्यथा पर्णक्रिमेः। अशुचिसन्निश्रयोत्पत्त्यभिसन्धि-
वचनात्^२ तु कललस्य सूत्राविरोध इति। एवं तावदण्डजां च योनिं प्रतिपद्यते।
अन्यत्र तु यथायोगं वक्तव्यमित्याहुः।
स्मिन्नेव क्षणे बीजं निरुध्यतेऽङ्कुरश्चोत्पद्यते; तुलादण्डनामोन्नामवन्नाशोत्पादयोः
समकालत्वात्।
यत्तत् कललमित्याख्यायत इति। “कललं प्रथमं भवति कललाज्जायतेऽ-
र्बुदः” इत्यादिवचनात्। एवं च कृत्वा सूत्रपदमिति। “वल्मीक इति भिक्षो अस्य
कायस्यैतदधिवचनम्। रूपिण औदारिकस्य चातुर्महाभूतस्य ओदनकुल्माषोपचि-
तस्य मातापितृशुचिकललँसम्भूतस्य” इति विस्तरः। मातापितृशुच्येव कललम्,
ततः सम्भूतस्येत्यर्थः। कटसिरिति। श्मशानम्। रु