अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

निर्देशः ] द्वितीयं कोशस्थानम् २५१
कोऽस्य भाषितस्यार्थः ? यस्याश्रयोपघाताद् उपघातस्तत्सन्तत्यधीनत्वात्
प्रथमम्। यस्य त्वाश्रयोपघात एव नास्ति तद्यथोत्पन्नावस्थानाद् द्वितीयम् ।
सान्तरायं प्रथमं, निरन्तरायं द्वितीयमिति काश्मीरगः ।
तस्मादस्त्यकालमृत्युः ।
सूत्रेऽप्युक्तम्— “चत्वार आत्मभावप्रतिलम्भाः । अस्त्यात्मभावप्रतिलम्भो
यत्रात्मसञ्चेतना क्रमते; न परसञ्चेतना” इति । चतुष्कोटिकः — १. आत्मसञ्चेतनैव
क्रमते कामधातौ क्रीडाप्रमोषकाणां देवानाम्, मनःप्रदूषकाणां च । तेषां हि
प्रहर्षमनःप्रदोषाभ्यां तस्मात् स्थानाच्च्युतिर्भवति, नान्यथा । बुद्धानां चेति वक्तव्यम् ;
स्वयम्मृत्युत्वात् । २. परसञ्चेतनैव क्रमते गर्भाण्डगतानाम् । ३. उभयमप्येषां
कामावचराणां प्रायेण । ४.