अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

निर्देशः ] सप्तम कोशस्थानम् १०६५
कतमस्य ज्ञानस्य कति ज्ञानान्यालम्बनम् ?
धर्मधीगोचरो नव ॥ १६ !
धर्मज्ञानस्य नव ज्ञानान्यालम्बनम् ; अन्यत्रान्वयज्ञानात् ॥ १६ ॥
नव मार्गान्वयधियोः,
अन्वयज्ञानस्यापि नव ज्ञानान्यालम्बनम्, अन्यत्र धर्मज्ञानात् ।
मार्गज्ञानस्यापि नव ज्ञानान्यालम्बनम्, अन्यत्र संवृतिज्ञानात् ।
दुःखहेतुधियोर्द्वयम् ।
दुःखसमुदयज्ञानयोर्द्वे संवृतिपरचित्तज्ञाने आलम्बनम् ।
चतुर्णां दश,
संवृतिपरचित्तक्षयानुत्पादज्ञानानां दश ज्ञानान्यालम्बनम् ।
नैकस्य,
एकस्य निरोधज्ञानस्य नैव ज्ञानमालम्बनम् ।
योज्या धर्माः पुनर्दश ॥ १७ ॥
कतमे दश ?
त्रैधातुकामला धर्मा अकृताश्च द्विधा द्विधा ।
कदाचित्... यावत् धर्मालम्बनम् । एवं समुदयज्ञानम् । मार्गज्ञानमपि
यदनास्रवसंवरलम्बनम्, कायस्मृत्युपस्थानं तद् भवति । शेषं सुगमम् ।
अन्यत्रान्वयज्ञानादिति । धर्मज्ञानं यदनास्रवं ज्ञानमालम्बेत, धर्म-
ज्ञानपक्षमेवालम्बेत । एवमन्वयज्ञानमन्वयज्ञानपक्षमेवालम्बेत—इति नियमः ।
तत्र धर्मज्ञानस्य मार्गज्ञानभूतस्य धर्मज्ञानान्तरं दुःखज्ञानादीनि चानुत्पाद-
ज्ञानान्यालम्बनं सम्भवन्ति । दुःखसमुदयज्ञानभूतस्य तु संवृतिज्ञानमा-
लम्बनं सम्भवति । परचित्तज्ञानभूतस्य परचित्तज्ञानमालम्बनं सम्भवतीति
नव ज्ञानानि तस्यालम्बनमिति ॥ १६ ॥
एवमन्वयज्ञानमपि योज्यम् । मार्गज्ञानस्यापि नवैव अन्यत्र संवृति-
ज्ञानात् । न हि मार्गज्ञानं संवृतिज्ञानमालम्बते, अनास्रवमार्गालम्बननियमात् ।
द्वे संवृतिपरचित्तज्ञाने इति । दुःखसमुदयसत्यान्तर्भूते । परचित्तज्ञानं यदनास्र-