उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

२ उत्तरगीतायां
तत्क्षणादेव मुच्येत यज्ज्ञानाद्ब्रूहि केशव ।
हे केशव यज्ज्ञानात् यस्य ब्रह्मणः सम्यग्ज्ञानात् तत्क्ष-
णादेव ज्ञानोत्तरक्षणादेव मुच्येत अविद्यानिवृत्तिद्वारा आन-
न्दावाप्तिर्भवेत्, तत् ब्रह्म ब्रूहि स्वरूपतटस्थलक्षणाभ्यां
प्रतिपादय इत्यर्थः । एतदेव लक्षणैर्दर्शयति—यदित्यादिना ।
एकं सजातीयविजातीयस्वगतभेदरहितम्, निष्कलम् अवय-
वरहितम्, व्योमातीतम्, आकाशादिचतुर्विंशतितत्त्वाती-
तम्, निरञ्जनं स्वयंप्रकाशम्, अप्रतर्क्यम्, अमनोगोचरम्—
‘यन्मनसा न मनुते’ इति श्रुतेः, अविज्ञेयम् प्रमाणाविषयम्
— ‘यद्वाचानिरुक्तम्’ ‘यतो वाचो निवर्तन्ते’ इति श्रुतेः,
विनाशोत्पत्तिवर्जितं त्रैकालिकरूपम्, कारणम् सर्वोत्पत्ति-
निमित्तोपादानरूपम्, योगनिर्मुक्तं वस्त्वन्तरसंबन्धरहितम्,
हेतुसाधनवर्जितं निमित्तत्वोपादनत्वधर्मादिवर्जितम् इत्यर्थः,
स्वस्य सनातनत्वेन ताभ्यामेव वर्जितमिति वा, हृद्याम्बुज-
मध्यस्थं सर्वलोकान्तर्नियामकतया सर्वलोकहृदयकमलमध्य-
स्थम्, ज्ञानज्ञेयस्वरूपकं ज्ञानं स्वविषयप्रकाशः ज्ञेयं विषयः
तदुभयस्वरूपं तदुभयसत्तात्मकम्, यत् ब्रह्म, तत् कीदृश-
मिति प्रश्नार्थः ॥
एवमर्जुनेन पृष्टो भगवान् प्रश्नार्थमभिनन्दन् उत्तरमाह—