Skip to content
SarvaKosh
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

by आचार्य ब्रह्मगुप्त

Report a copyright issue

DevanagariHindipublished737 pages

Page 606 of 737

Read in context
Page 606

( २२० )
प्रथमे वलनज्याभिर्दिशो³ द्वितीयं¹ यथादिशं भानोः ।
आद्यन्तौ विक्षेपौ मध्यान्मध्योन्यथा शशिनः² ॥ १४ ॥
विक्षेपाग्रात् ग्राह्यं परिलिख्य³ ग्राहकप्रमाणेण⁴ ।
प्रग्रहमोक्षग्रासामुपरिलेष² भवन्त्येवम् ॥ १५ ॥
पश्चापग्रहणे¹ प्राग्मोक्षे⁴ रविबिम्बं मध्यतो बाहुः² ।
स्ववलन सिद्धायां⁵ दिशि विपरीत⁶शीतकरणमध्यात्³ ॥ १६ ॥
भानुमते¹ बाह्वग्राद्यधा² दिशं कोटि³रन्यथा शशिनः⁴ ।
रविशशिमध्यात् कर्णस्तिर्यक्ककर्णाग्रकोटियुतेः⁵ ॥ १७ ॥
१४. (ग) १. द्वितीये (ङ) for (द्वितीयं) २. राशिनः for (शशिनः)
(ङ) ३. दिशो for (दिशो)
१५. (घ) १. विक्षेपाग्राद्ग्राह्यं (ग)······विक्षेपाग्राह्यं for (विक्षेपाग्रात्ग्राह्यं)
२. भूपरिलेखे (ग) भूपरिलेषे for (भुपरिलेख)
(ग) ३. पिरिलिख्य for (परिलिख्य)
४. यहां 'प्रमाणेण' के साथ विसर्ग भी लगे हैं।
(च) १. विक्षेपाग्राद्ग्राह्यं for (विक्षेपाग्रात्ग्राह्यं)
२. भूपरिलेषे for (भुपरिलेखे)
(ङ) १. शशिविक्षेपाग्रेभ्यः ग्राह्यं for (विक्षेपाग्रात्ग्राह्यं)
३. परिलिख्य for (परिलिष्य) २. भूपरिलेखे for (भुपरिलेखे)
१६. (घ) १. पश्चात्प्रग्रहणे (ग) पश्चात्प्रग्रहणात् for (पश्चापग्रहणे)
२. बिंब (ग) (च) (ङ) for (बिम्बं)
३. शीतकत (ग) शीतकरमध्यात् (ङ) for (शीतकरणमध्यात्)
(ग) ४. प्राक् मोक्षे for (प्राग्मोक्षे) ५. सिद्धज्या (ङ) for (सिद्धायां)
६. विपरीत: (ङ) for (विपरीत)
(च) १. पश्चांप्रग्रहणे for (पश्चापग्रहणे)
(ङ) १. पश्चात्प्रग्रहणे for (पश्चापग्रहणे)
१७. (घ) १. भानुमतो (ग) (च) (ङ) for (भानुमते)
२. बाह्वग्रा (ग) (च) for (बाह्वग्राद्यथा)
(ग) ३. कोटिरं for (कोटि) ५. तियकर्णा for (तिर्यक्ककर्णा)
(ङ) भानुमतो for (भानुमतें)