बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)
Baudhayana Dharmasutra Hindi
by महर्षि बौधायन
Source: Baudhayana Dharmasutram with Vivarana & Hindi Translation by Dr. Umesh Chandra Pandey (origin)
Page 376 of 486
Read in context३२४ बौधायन-धर्मसूत्रम् [ अघमर्षणकल्पः
तीर्थं गत्वा स्नातः शुचिवासा उदकान्ते स्थण्डिलमुद्धृत्य सकृ-
त्क्लिन्नेन वाससा सकृत्पूर्णेन पाणिनाऽऽदित्याभिमुखोऽघमर्षणं स्वा-
ध्यायमध्येयीत ॥ २ ॥
**अनु०—**स्नान करने योग्य जलाशय में जाकर स्नान करे और शुद्ध वस्त्र पहन कर जल के किनारे मिट्टी निकालकर (सूर्य के आकार में मिट्टी का बनाकर) एक बार भिगोये गये वस्त्र से और एक बार जल से हाथ को भरकर स्वाध्याय के ढंग से सूर्य की ओर मुख कर अघमर्षण सूक्त का पाठ करे ॥ २ ॥
शुचिवासा इत्यस्योपसंहारः—सकृत्क्लिन्नेति । सकृत्प्रक्षालितमिति यावत् । इत्थम्भूतलक्षणे तृतीया । स्थण्डिलमादित्यमण्डलाकारम् । पूर्णेनेति इयमपोत्थम्भूतलक्षणे तृतीया । सकृदेव पाणिपूरणं न पुनरादानम् । एवमन्यत्राऽपि जपेष्व्वापरिसमाप्तेः सोदकेन पाणिना भवितव्यम् । आदित्याभिमुखवचनात् स्थण्डिलस्य पश्चात्प्राङ्मुखस्तिष्ठन् ॥ २ ॥
प्रातश्शतं मध्याह्ने शतमपराह्णे शतमपरिमितं वा ॥ ३ ॥
**अनु०—**प्रातःकाल सौ बार, मध्याह्न में सौ बार और अपराह्न में अपरिमित संख्या में अघमर्षण सूक्त का पाठ करे ॥ ३ ॥
प्रातश्शतमधीयीत । मध्यन्दिने दक्षिणाभिमुख उदङ्मुखो वा । अपराह्णे प्रत्यङ्मुखः । अपरिमितमपराह्नेनैव सम्बध्यते ॥ ३ ॥
उदितेषु नक्षत्रेषु प्रसृतयावकं प्राश्नीयात् ॥ ४ ॥
**अनु०—**नक्षत्रों के उग जाने पर एक मुट्ठी जौ से बने अन्न में से (वैश्वदेव बलि आदि करके) भक्षण करे ॥ ४ ॥
प्रसृतयावकस्वरूपमुपरितनेऽध्याये वक्ष्यति । तत्राऽस्यैव वैश्वदेवबलिहरणादि कर्तव्यम् । 'यदशनीयस्य' इति प्राप्तेऽपि उत्तरत्र निषेधात् ॥ ४ ॥
ज्ञानकृतेभ्योऽज्ञानकृतेभ्यश्चोपपातकेभ्यः सप्तरात्रात् प्रमुच्यते ॥ ५ ॥
**अनु०—**इस प्रकार सात रात्रियों में जान बूझकर किये गये और अनजान में किये गये उपपातकों से मुक्त हो जाता है ॥ ५ ॥
एवमेव सप्तरात्रे कृते गोवधादिभ्यो विमुच्यत इत्यर्थः ॥ ५ ॥
द्वादशरात्राद् भ्रूणहननं गुरुतल्पगमनं सुवर्णस्तैन्यं सुरापानमिति च वर्जयित्वा ॥ ६ ॥