आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

८ आपस्तम्बधर्मसूत्रे [(प. १) कं. १.
गर्भद्वादशेषु वैश्यम् ॥ १९ ॥
(१)वसन्ते ब्राह्मणमित्यादि गृह्ये गतम् ॥ १९ ॥

• अथ काम्यानि ॥ २० ॥
  कामनिमित्तान्युपनयनानि वक्ष्यन्ते ॥ २० ॥
  (२)सप्तमे ब्रह्मवर्चसकामम् ॥ २१ ॥
  अष्टम आयुष्कामम् ॥ २२ ॥
  नवमे तेजस्कामम् ॥ २३ ॥
  दशमेऽन्नाद्यकामम् ॥ २४ ॥
  एकादश इन्द्रियकामम् ॥ २५ ॥
  द्वादशे पशुकामम् ॥ २६ ॥
  'ब्रह्मवर्चसकाम'मित्यादीनि षट् सूत्राणि स्पष्टार्थानि । सर्वत्रोपन-
  यीतेत्यपेक्षते ॥ २१-२६ ॥
  (३)'आचार्याधीनस्स्या'दित्यादीनि यानि ब्रह्मचारिणो व्रतानि व-
  क्ष्यन्ते तेष्वसमर्थानां कुमाराणां वर्णक्रमेणानुकल्पमाह-
  आषोडशाद्ब्राह्मणस्यानात्यय आद्वाविंशात्क्षत्रियस्याऽऽचतुर्विंशाद्वैश्यस्य यथा व्रतेषु समर्थः
  स्याद्यानि वक्ष्यामः ॥ २७ ॥
  आकारोऽभिविधौ । अत्ययोऽतिक्रमः । स एवाऽऽत्ययः तदभावोऽनात्यय ।
  यादृच्छिको दीर्घः, आङो वा श्लेषः । प्रकरणादुपनयनकालस्येति
  गम्यते । यथा व्रतेषु समर्थ स्यात् तथैतावान् कालः प्रतीक्ष्यः । पूर्वमेव
  तु सामर्थ्ये सत्यष्टमवर्षाद्यतिक्रमे वक्ष्यमाण प्रायश्चित्तमेव भवति । एव
  षोडशादिभ्य ऊर्ध्वं कियन्तञ्चित्कालमसमर्थानां पश्चात्सामर्थ्ये सति
  प्रायश्चित्त भवत्येव ॥ २७ ॥
  तदानीं प्रायश्चित्तमाह-
  अतिक्रान्ते सावित्र्याः ऋतुं त्रैविद्यकं
  ब्रह्मचर्यं चरेत् ॥ २८ ॥
  १ आप. गृ ११. २ २ इतः प्रभृति सूत्रषट्कमेकसूत्रतया लिखित क. पुस्तके ।
  ३ आप. ध १ २ १९.