युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

अश्वयुक्तिः । १८३
पैत्तिकं कालिकं विद्याद्वाते विद्यात् कफेऽनिलम् ।
पिच्छिलं श्लेष्मलं पाण्डु कषायोदकवच्च यत् ॥ २१ ॥
इति हय रक्त-मोक्षणविधिः ।
अथ हय-ऋतुचर्या ।
न प्राज्ञो वाहयेदश्वान् प्रावृट्काले कथञ्चन ।
यदौच्छेदस्मृतं (१) तस्य वाहनं दशमासिकम् ॥ २२ ॥
कूपोदकं कटुकतैल-निवात(ह्र)गेहं,
शस्तं पलार्द्धलवणं दिवसान्तरेण ।
तत्रान्यथा सति सुखामयवौर्य्यहानि-
र्मुख्यैर्बलैर्विरहितस्तु वयो (२) विनश्येत् ॥ २३ ॥
शरदि गुड़घृतं (३) पयः प्रशस्तं,
शरदि सिताष्टपल प्रमाणमच्छम् ।
मधुरमथ जलं सरोवरात्थं ;
घृतयुतनील सुकुष्टकाश्च (४) भोज्याः ॥ २४ ॥
हेमन्तकाले घृत तैलमाषा(षाः),
निर्वातसंस्था च पयो यथेच्छम् ।
शनैः शनैर्वाहनकर्मकुर्य्याद् ;
यवांश्च पक्त्वा (५) वितरेद्बु विधिज्ञः ॥ २५ ॥
( १ ) यदौच्छेदग्रतः इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २ ) रगो इति (ख) पुस्तक पाठः ।
( ३ ) युतं इति (ग) पुस्तक पाठः ।
( ४ ) मुकुन्दकाश्च इति (घ) पुस्तक पाठः ।
( ५ ) मुक्ता इति (च) पुस्तक पाठः ।
२५