युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१७६ युत्तिकल्पतरौ—
इत्यादिशस्त्रजातानां लक्षणं भोजभूभुजा ।
प्रोक्तमत्यन्त संक्षेपाल्लिखितं मयकाचतु ॥ ७३ ॥
तीक्ष्णता लघुताचैव तथैव दृढतापि च ।
सर्वेषामस्त्र जातीनां लक्षणं समुदाहृतम् ॥ ७४ ॥
यत् किञ्चिद्दलमणिरुक्तमति प्रकाश,
शस्त्रस्य लक्षणमिहस्वयमेव बुद्ध्या ।
विज्ञाय तन्निखिलशस्त्र(१)विदाजनेन,
शस्त्रं विधेयमरिपक्ष-विनाशनाय ॥ ७५ ॥
अस्त्रेण तु विना सैन्यमभवत्प्रतिजायते ।
तस्मादस्त्रं विशेषेण रक्षणीयं महीभूजा ॥ ७६ ॥
इति श्रीभोजराजीये युक्तिकल्पतरौ अस्त्र परीक्षा ॥
—
अथ यात्रायुक्तिस्तवसमयः ।
यात्रायां द्विविधः कालो वैकालः (२) सहजस्तथा ।
प्रोक्तमात्ययिके कार्ये वि(धि)कारो नात्र निर्णयः ॥ ७७ ॥
सहज स्वेच्छया राज्ञां तस्य निर्णय उच्यते ।
यात्रान्न सिंह मध्द्या शनैश्चर बुधोशनसां गृहेषु ॥ ७८ ॥
भानौ कुलीरवृषवृश्चिकगोभिर्दीर्घा
शस्तस्तुदेवलमतेऽध्वनि पृष्ठतोऽर्कः (३) ॥ ७९ ॥
( १ ) मस्त्र इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २ ) वैकारः इति (ख) पुस्तक पाठः ।
( ३ ) कर्क इति (ग) पुस्तकपाठः ।