युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१७४ युक्तिकल्पतरौ—
अधमः (१) कीर्त्तितः खड्गस्तत्समो वाधिकः पलैः ॥ ५७ ॥
भौमानामिदमुद्दिष्टं दिव्यास्तु लघवो मताः ॥ ५८ ॥
इति खड्ग परीक्षायां मानाध्यायः ।
भोजस्तु,—
दीर्घता लघुता चैव खरविस्तीर्णता तथा ।
दुर्भेद्यता सुघटता खङ्गानां गुणसंग्रहः ॥ ५९ ॥
खर्व्वता गुरुता चैव मन्दता तनुता तथा ।
सुभेद्यता दुर्घटता खङ्गानां दोषसंग्रहः ॥ ६० ॥
इति निखिलमुदारमुक्तमत्र बहुतन्त्रेषु निकष्य खड्ग यष्टेः ।
नृपतिरिति विचिन्त्य यो विधत्ते स चिरतरां श्रियमुच्छ्रितां
लभेत ॥ ६१ ॥
इति श्रीभोजराजीये युक्तिकल्पतरौ खड्ग परीक्षा ॥
अथ चर्म-लक्षणम् ।
शरीरावरकं शस्त्रं चर्म इत्यभिधीयते ।
तत् पुनर्द्विविधं काष्ठं चर्मसम्भवभेदतः ॥ ६२ ॥
शरीरावरकत्वञ्च लघुता दृढता तथा ।
दुर्भेद्यतेति कथिता चर्मणां गुणसंग्रहः ॥ ६३ ॥
स्वल्पता गुरुता (२) चैव मृदुता सुखभेद्यता ।
विरुद्धवर्णता (३) चेति चर्मणां दोष संग्रह ॥ ६४ ॥
(१) अधमे इति (क) पुस्तक पाठः ।
(२) लघुता इति (ख) पुस्तक पाठः ।
(३) वस्तुता इति (ग) पुस्तक पाठः ।