विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

८ विक्रमोर्वशीये
( प्रविश्य ।)
पारिपार्श्वकः—भाव, अयमस्मि ।
सूत्रधारः—मारिष, परिषदेषा पूर्वेषां कवीनां दृष्टरस-
बन्धा । अद्यमस्यां कालिदासप्रथितवस्तुना नवेन त्रोटकेनोपस्था-
तदुच्यता पात्रवर्ग, स्वेषु स्वेषु पाठेष्वप्रहितैर्भवितव्यमिति ।
पारिपार्श्वकः—यथाज्ञापयति भावः । (इति निष्क्रान्तः ।)
सूत्रधारः—यावदिदानीमार्य्यविद्वत्संनिधानेनात्मानं विशारयामि ।
(प्रणिपत्य ।)
प्रणयिषु वा दाक्षिण्यादथवा सद्वस्तुबहुमानात् ।
शृणुत जना अवधानात्क्रियामिमां कालिदासस्य ॥ २ ॥
पुन — नाट्य सामग्रीदृष्टा इति कोशमुदाहृत्य शेषमव्याचिख्यासुः ।
मारिषति । मारिषः स्यात्पारिपार्श्वकः सूत्रधारश्च पारिपार्श्वकेनोक्तः । तस्य
सभाशीर्वादम् — सूत्रधारस्य प्रत्येकं प्रभारङ्गमङ्गलं दर्शयन् । कश्चाप्युक्तः
"उभे परे परिषद्भवति ॥ इति । उक्तं चान्यत्र—'मान्योऽमात्यः समृद्धैश्च
विद्वांस्तु मारिषः । इति ॥ कालिदासेन प्रथितदृष्टार्थिना प्रथित वस्तु ग्रीष्मवद्वा ।
त्रोटकेन त्रोटामहोपहारेण । उपलक्षणे चादित्यपुराणम्—'सकलप्रस्तावः
नित्यमानुभवदशनम् । तस्यैकं तस्य तद्युक्ताः प्रकटे गन्धोपदष्टम् ॥ ( ? ) २ ? :
यत्प्रत्यक्षं दृश्यं द्रष्ट्रोऽसौ । प्रत्यङ् भूरित्पृष्ठम् इति तु प्रतिपादितम् ।
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...