विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । ९१
ए मह पुढविं भमन्ते णइ रिअं पेक्खिस्सिन्ति
तच्छे अ जु करीदसं सं तु सहीहिंति ॥ ११ ॥
(विभाव्य ।) वृथा खलु मया मनसः संतापवृद्धिरेत्पाद्यते । यदा मुन-
षोऽप्येवं व्याहरति 'राजा कालस्य कारणम्' इति । तत्किमहं
जलधरसमयं न प्रत्यादिशामि ।
(अनन्तरे चचरी ।)
गंधुम्माइअमहु मरगीयहि
वज्जन्तेहिं पाहुअतूरेहिं ।
पसरिअघवणु डेलिअपत्तवणेणह
सुरभिमविविहपभारोहिं णारह कप्पअरु ॥ १२ ॥
(दिशोऽवलोक्य ।) अथवा न प्रत्यादिशामि यन्म्रातृवेष्येव विदेगम
राजोपचारं संप्रति । कथमिव ।
विद्युल्लेभाकनकरुचिरं श्रीवितानं ममोर्ध्वं
व्याधूयन्ते निचुलतरुभिर्मञ्जरीचामराणि ।
ए अह पृथ्वी भ्रमन्यदि प्रियां प्रक्षियन्ते
तदा यथारिप्यति तथासखिभ्यः ॥
गन्धा मान्त्रितमुदवगीते
वाद्यमाने दव्यूततूर्यैः ।
प्रसृतपवनानां प्रसरद्वैश्वह
सुरभितविविधप्रभारोभूत्वा कल्पतरुः ॥
श्चिय मया तद् यथा प्रिया वा क्षणं तत काल महतः वा कुर्वितव्य इति वा ।
य... राज कृतान्तः यदा... अर्थ कल्पतरुः ॥ ११ ॥ पथा
विचिन्त्यावधार्य । यदा यदा विमुक्तं तदभिधा दीयते । यन्न विभूतेन ताड-
रानं ततः स्वानेन - गन्धुम्माइएति । गन्धेन मद्येनामोदितपुष्परसोद्गीतसमान-
य... वादना...न प्रवृत्तपवनैश्च सुरभिताविविधैरेण कल्पयति
... यन्मानुय्यैव पुरः कल्प इति श्लोकार्थः । स्फुरत्प्रनभ्रमन्तं मेघपरता वापना-
नो ना... न दण्डकर विप्रस्तमुतो यथार्थम् । ततस्तद् चलचारिकरम्ब
करेषु नियतम् ॥ १२ ॥ राजोपचारमेव वर्णयति - विद्युल्लेखेति । विदुल्लक्षण