विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । ५१
(ततः प्रविशत्याकाशबद्धलक्ष्य उन्मत्तो राजा)
राजा—(सक्रोधम् ।) आः दुरात्मन् रक्षः, तिष्ठ तिष्ठ । क्व मे
प्रियतमामादाय गच्छसि । (विलोक्य ।) हन्त, शैलाग्रच्छत्राद्रुङ्गम
मुत्पत्य खार्णवाभिमुखं धावति । (इति गृहीत्वा हन्तुं यतते । अथाग्रे दृष्ट्वा
यथास्थितोऽवलोक्य ।)
दिसाअसिअविसदुल्लभवो वरकन्द भुअङ्गलभो ।
वादोयगिअमअलमणो लग्गइ हंसतुमाणभो ॥ ६ ॥
(विभाव्य सकरुणम् ) कथम् ।
नवजलधरः संनद्धोऽयं न दृप्तनिशाचरः
सुरधनुमिदं दूराकृष्टं न नाम शरासनम् ।
अयमपि पटुर्धारासारो न बाणपरम्परा
कनकनिकषस्निग्धा विद्युत्प्रियेति ममोदिता ॥ ७ ॥
(इति मूर्च्छित्वा पतति । पुनर्धृतिमालम्ब्योत्थाय विलोक्य ।)
सोह जाणिश मिअलोअणि णिरीअह कोह हरेइ ।
जाव णु अणदिट्ठाणयि धाराहर वरिसइ ॥ ८ ॥
१ दृढवारितविष दुःसहो भुजगः ।
व्याघ्राद्यैः समाक्रान्तहस्तिसुतः ॥
२ यथा क्षान्त्यागच्छन् क्षिप्रं कोऽप्यहरति ।
ददात्यल्पदिवसानामन्ते धावतो वर्षम् ।
विगलद्रूपं समवेतान्तःकरणो ह्येष नोऽपि नापेक्ष्यत एतेन
एकस्माद्द्वितीयम् — अजहति हरदन्तं दुःखशीतोष्ण-
सहोऽन्यस्यन्दनं ददात्यल्पदिवसानामन्ते धावतो वर्षम् ॥ ६ ॥
एष यदि परं गतो दृढं सा दृश्येत तथा न चेतु दृढं न
शक्नोत्यन्यथा नैषा मदनप्रवृत्तैर्विचेतनैः क्रियते
यद्वा यन्मत्तमत्तश्चास्य न कश्चिद् दर्शयति
स्थित्वा मन्दमुत्कण्ठते इति नो चेत् तपोवनं गत्वा
दृष्ट्वैवाऽस्य विकृतिं कश्चिन्न व्याप्रियते ।
इति हेतुना देव्यास्तदागमनं । तु यत् स्वयम-
क्त ।