विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

( ३०१ )
अन्वयः
ततः नयमार्गकोविदः द्राविडेन्द्रपुरुषः प्रतिक्रियाशून्यपौरुषविशेषः।
सज्जधनुषः तस्य सभाम् आजगाम ।
व्याख्या
ततो राजकुमारस्य द्राविड़राजभूमितन्मूलागमनानन्तर नयस्य राजनीतेम
पन्थास्तस्य कोविदो ज्ञाता नीतिज्ञ इत्यर्थं । द्राविडेन्द्रस्य द्रविड़देशनृप
चोलदेशाधिपवीरराजेन्द्रस्य पुरुषो दूतस्सन्देशहारक इत्यर्थं । प्रतिक्रिया प्रतीक
रस्तया शून्यं रहितं पौरुष पराक्रमस्तस्य विशेषोऽतिशयस्तेन शालते शोभ
तस्याऽजेयपराक्रमातिशयनृप सज्ज शरप्रक्षेपशाय पूर्णतयोयुक्तं धनु शोवण
यस्य स तस्य सज्जधनुषस्तस्य विक्रमाङ्कदेवस्य सभां संसदमाजगाम प्रविवेश ।
भाषा
बाद में नीतिशास्त्रपारङ्गत द्रविड़देश के राजा का दूत अजेय पौरुषविशेष
से शोभित तथा युद्ध के लिय सदैव धनुष को तयार रखने वाले विक्रमाङ्कदेव
की सभा में आया ।
मौलिचुम्बितवसुन्धरातलः कुन्तलेन्द्रतनयं प्रणम्य सः ।
व्याजहार दशनांशुंपल्लव-न्यस्तकोमलपदां सरस्वतीम् ॥३०॥
अन्वयः
मौलिचुम्बितवसुन्धरातलः सः कुन्तलेन्द्रतनयं प्रणम्य दशनांशुपुल्ल-
पन्यस्तकोमलपदां सरस्वतीं व्याजहार ।
व्याख्या
मौलिना शिरसा चुम्बित समालिङ्गितं वसुन्धरातलं पृथिवीतलं येन स दूत
कुन्तले द्रस्याहवमल्लदेवस्य तनयं पुत्र विक्रमाङ्कदेवं प्रणम्य नमस्कृत्य दशनानां
दन्तानामंशव किरणा एव पल्लवा किसलयानि 'पल्लवोऽस्त्री किसलयम्'
इत्यमरः । तेषु न्यस्ते विक्षिप्ते कोमले सुकुमारी पदे चरणौ यया सा तां
सरस्वतीं वाग्देवतां पक्षे दशनांशव पल्लवा इव कान्तिमत्त्वात्तत्सह न्यस्तानि
प्रतिपादितानि कोमलानि मधुराणि पदानि शब्दा यस्यां तां सरस्वतीं वाचं
व्याजहार उवाच । मधुरपदविन्यासं यथास्यात्तथोवाचेति भावः ।