विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

( ८ )

वितरितुमिदमप्रजस्य सर्वं पुनरुपजातमतिः स राजपुत्रः । (६-९३)
इत्यय विषयस्तस्य क्षमावत्त्वं साधयत्येव ।
अतिगम्भीरो यथा-
उभयतः समागतयोर्द्रविडपतिसोमेश्वरसैन्ययो. स्थितौ स गाम्भीर्येण-
मदकरटिनमुत्कटप्रतापः प्रकटितवीरमृदङ्गधीरनादः ।
मथनगिरिमिवाधिरुह्य वेगात् प्रतिबलवारिधिलोडनं चकार ॥ (६-६८)
महासत्त्वो यथा-
अन्तकः प्रतिभटक्षमाभृतां निर्दयप्रहणनोद्यतं ततः ।
तद्भवद्विरदपादचूर्णितं सैन्यमेककवलं चकार सः ॥ (५-७)
विघटनमटवीमधर्धराणां विषमपथेषु विधाय लीलयैव ।
पुनरपि स जगाम तुङ्गभद्रां विरचितवन्दनमालिकां तरङ्गैः ॥ (५-२५)
इत्यादिस्थलेषु राज्ञो महासत्त्वशालित्वं प्रकटितमेव ।
स्थेयान् यथा-
प्राप्तमप्यनवपङ्कजङ्गितस्तद्दलं न सहसा जघान सः ।
अग्रतर्वधभुजोवीर्यशालिनः सङ्कटेऽप्यगहनास्तथाविधाः ॥ (५-६)
इत्यत्रोक्तमेव । पुरतः पृष्ठतश्च समागतयोर्विपक्षसैन्ययो स. स्वधृतिमव-
लम्बितवान् ।
निगूढभावो यथा-
कीदृशो शशिमुखी भवेदिति स्पृश्यते स्म हृदये स चिन्तया ।
कामुकेषु नियमक्षमोध्वते नित्यकुण्डलितकार्मुकः स्मरः ॥ (५-४८)
तथापि
अव्यवीच्च मनसः प्रसन्नतां दन्तकान्तिभिरुदोरयन्निय ।
ओष्ठपुष्ठलुठितस्मिताञ्चलः कुन्तलीनयनपूर्णचन्द्रमाः ॥ (५-५९)
इत्यनेनास्य निगूढभावकत्वं स्फुटायेव ।
दृढव्रतो यथा-
आहवमल्लदेवस्य स्वपितुर्युवराजपदग्रहणे महत्याग्रहे वर्तमानेऽपि स वैदग्ध्येन
चालुक्यवंशोऽवि यदि प्रयाति पात्रत्वमाचारविपर्ययस्य ।
अहो महद्दारुसमाः किमन्यदनङ्कुशतोऽभूत्कलिकुञ्जरोऽयम् ॥ (२-३६)