वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

संस्कृतटीका-भाषाटीकासमेत । ( १३ )
से भिन्न जो अन्य विषयोंसे अन्तरिन्द्रिय ( मन ) का हटा-
लेना वह शम कहाता है ॥ १२ ॥
दमः बाह्येन्द्रियाणां तद्व्यतिरिक्त-
विषयेभ्यो निवर्त्तनम् ॥ १३ ॥
(सं०टी०) इदानींदमस्यलक्षणमाह॥ दम इति। ज्ञानसाध
नश्रवणादिसाधनेभ्यो विलक्षणेषु शब्दादिविषयेषु प्रवर्तमानानि
श्रोत्रादीनि बाह्येन्द्रियाणि येन वृत्तिविशेषेण निवर्त्तंते स दम
इत्यर्थः ॥ १३ ॥
( भा०टी० ) श्रोत्राआदि बाह्येन्द्रियोंका ईश्वरविषयक
श्रवणादिसे भिन्न विषयोंसे हटा लेना दम कहाता है ॥ १३ ॥
निवर्त्तितानामेतेषां तद्व्यतिरिक्तविषये-
भ्य उपरमणमुपरतिः । अथवा विहिता-
नां कर्म्मणां विधिना परित्यागः ॥ १४ ॥
(सं०टी०) इदानीमुपरतेर्लक्षणमाह। निवर्त्तितानामि-
ति । निगृहीतानामेव तेषां बाह्येन्द्रियाणां श्रवणादिसाध
नव्यतिरिक्तेषु यथा तानीन्द्रियाणि सर्वथा नागच्छंति तथा ते-
ष block षां निग्रहो येन वृत्तिविशेषेण क्रियते सोपरतिरित्यर्थः । उ-
परतेर्लक्षणान्तरमाह । अथवेति । विहितानां नित्यादिकर्म्मणां
विधिना चतुर्थाश्रमस्वीकारणकर्मणां परित्यागः नाहं कर्तेत्य-
वस्थानमुपरतिरित्यर्थः ॥ १४ ॥
( भा० टी० ) तद्व्यतिरिक्त विषयोंसे हटाईहुई बाह्य