सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वामन पुराण

वामन पुराण

Vamana Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

DevanagariHindipublished489 पृष्ठ

पृष्ठ 134, कुल 489 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 134

१२४ श्रीवामनपुराण [ अध्याय २५
दक्षः प्रचेताः पुलहो मरीचिश्च द्विजोत्तमाः ।
भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमो नारदस्तथा ॥ २७
विद्यास्थान्तरिक्षं च वायुस्तेजो जलं मही ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च ॥ २८
प्रकृतिश्च विकारश्च यच्चान्यत् कारणं महत् ।
साङ्गोपाङ्गाश्च चत्वारो वेदा लोकपतिस्तथा ॥ २९
नयाश्च क्रतवश्चैव सङ्कल्पः प्राण एव च ।
एते चान्ये च बहवः स्वयंभुवमुपासते ॥ ३०
अर्थो धर्मश्च कामश्च क्रोधो हर्षश्च नित्यशः ।
शुक्रो बृहस्पतिश्चैव संवर्त्तोऽथ बुधस्तथा ॥ ३१
शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ।
मरुतो विश्वकर्मा च वसवश्च द्विजोत्तमाः ॥ ३२
दिवाकरश्च सोमश्च दिवा रात्रिस्तथैव च ।
अर्द्धमासाश्च मासाश्च ऋतवः षट् च संस्थिताः ॥ ३३
तां प्रविश्य सभां दिव्यां ब्रह्मणः सर्वकामिकाम् ।
कश्यपस्त्रिदशैः सार्द्धं पुत्रैर्धर्मभृतां वरः ॥ ३४
सर्वतेजोमयीं दिव्यां ब्रह्मर्षिगणसेविताम् ।
ब्राह्मया श्रिया सेव्यमानामचिन्त्यां विगतक्लमाम् ॥ ३५
ब्रह्माणं प्रेक्ष्य ते सर्वे परमासनमास्थितम् ।
शिरोभिः प्रणता देवं देवा ब्रह्मर्षिभिः सह ॥ ३६
ततः प्रणम्य चरणौ नियताः परमात्मनः ।
विमुक्ताः सर्वपापेभ्यः शान्ता विगतकल्मषाः ॥ ३७
दृष्ट्वा तु तान् सुरान् सर्वान् कश्यपेन सहागतान् ।
आह ब्रह्मा महातेजा देवानां प्रभुरीश्वरः ॥ ३८
रहे थे। द्विजोत्तमो! दक्ष, प्रचेता, पुलह, मरीचि, भृगु,
अत्रि, वसिष्ठ, गौतम और नारद एवं सभी विद्याएँ,
आकाश, वायु, तेज, जल, पृथ्वी, शब्द, स्पर्श, रूप, रस
और गन्ध एवं प्रकृति, विकार, अन्यान्य महत् कारण,
अङ्गों एवं उपाङ्गोंके साथ चारों वेद और लोकपति,
नीति, यज्ञ, संकल्प, प्राण - ये तथा अन्यान्य देव, ऋषि,
भूत, तत्त्वादि ब्रह्माकी उपासना कर रहे थे। द्विजश्रेष्ठो !
अर्थ, धर्म, काम, क्रोध, हर्ष, शुक्र, बृहस्पति, संवर्त,
बुध, शनैश्चर और राहु आदि सभी ग्रह भी वहाँ
यथास्थान बैठे थे। मरुद्गण, विश्वकर्मा, वसु, सूर्य,
चन्द्रमा, दिन, रात्रि, पक्ष, मास तथा छः ऋतुएँ भी वहाँ
उपस्थित थीं ॥ २६-३३ ॥
धार्मिकोंमें श्रेष्ठ कश्यपने अपने पुत्र देवताओंके
साथ ब्रह्माकी उस सर्वमनोरथमयी, सर्वतेजोमयी, दिव्य
एवं ब्रह्मर्षिगणोंसे सेवित तथा ब्रह्म-विचारमयी सरस्वती
एवं लक्ष्मीसे सेवित अचिन्त्य तथा खिन्नतासे रहित
सभामें प्रवेश किया। तब उनके साथमें गये सभी
देवताओंने श्रेष्ठ आसनपर विराजमान ब्रह्माजीको देखा
और उन्हें ब्रह्मर्षियोंके साथ झुककर सिरसे प्रणाम
किया। नियमका पालन करनेवाले वे सभी परमात्माके
चरणोंमें प्रणाम करके सम्पूर्ण पापोंसे मुक्त होकर निर्मल
एवं शान्त हो गये। (फिर) महान् तेजस्वी देवेश्वर ब्रह्माने
कश्यपके साथ आये हुए उन सभी देवताओंको देखकर
कहा - ॥ ३४-३८ ॥
॥ इस प्रकार श्रीवामनपुराणमें चौबीसवाँ अध्याय समाप्त हुआ ॥ २४ ॥
पचीसवाँ अध्याय
वामन-चरितके सन्दर्भमें ब्रह्माका उपदेश तथा तदनुसार देवोंका
श्वेतद्वीपमें तपस्या करना
ब्रह्मोवाच
यदर्थमिह संप्राप्ता भवन्तः सर्व एव हि।
चिन्तयाम्यहमप्यग्रे तदर्थं च महाबलाः ॥ १
भविष्यति च वः सर्वं काङ्क्षितं यत् सुरोत्तमाः ।
बलेर्दानवमुख्यस्य योऽस्य जेता भविष्यति ॥ २
ब्रह्माने कहा- महाबलशाली देवगण ! आपलोग
जिस उद्देश्यसे यहाँ आये हैं, उसके विषयमें मैं
पहलेसे ही सोच रहा हूँ। सुरश्रेष्ठ ! आपलोगोंको जो
अभिलषित है, वह पूर्ण होकर रहेगा। दानवोंमें प्रधान
बलिको पराजित करनेवाले एवं विश्वको रचनेवाले