सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वाक्यपदीयम्: ब्रह्मकाण्ड (भर्तृहरि - शब्दब्रह्म, स्फोट-सिद्धान्त एवं भाषा-दर्शन सटीक)

वाक्यपदीयम्: ब्रह्मकाण्ड (भर्तृहरि - शब्दब्रह्म, स्फोट-सिद्धान्त एवं भाषा-दर्शन सटीक)

Vakyapadiya Brahmakanda of Bhartrihari with Commentary

भर्तृहरि (टीकाकार: पं. सूर्यनारायण शुक्ल) द्वारा

DevanagariHindipublished192 पृष्ठ

पृष्ठ 84, कुल 192 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 84

ब्रह्मकाण्डम् ] संस्कृत-हिन्दी-व्याख्योपेतम् ५५

  • गन्तुमशक्यतया इन्द्रियमात्रजन्यत्वात् , इति लौकिकप्रत्यक्षानुमानातिरिक्तं किंचित्
    लौकिकसमाधिजन्यं भावनापरपर्यायमभ्यासाख्यं प्रमाणान्तरमाश्रयितव्यम् । एवं
    षड्जर्षभगान्धारधैवतादिभेदः प्रत्यक्षप्रमाणविषयोऽपि अभ्यासरहितैः प्रणिहितमनो-
    भिरपि अभियुक्तैरधिगन्तुमशक्यतया गान्धर्वशास्त्रपूर्वकेण प्रत्यक्षाद्यतिरिक्तेनाभ्या-
    साख्यप्रमाणेन संवेद्य इत्यास्थेयम् । तमिमं 'श्वो मे भ्राताऽऽगन्तेति हृदयं मे
    कथयति' इतिकन्यकाज्ञानमिव लौकिकमार्षमित्याचक्षते । स्पष्टं चेदं प्रशस्तपादभाष्ये ।
    शब्दोपमानयोश्च व्याप्तिज्ञानजन्यत्वान्नानुमानान्तर्भाव इति तत्त्वम् ॥ ३५ ॥
    लेकिन मणि और मिश्री आदिके मूल्यके तारतम्यका ज्ञान जानकार स्वर्णकारोंको ही
    होता है। वे इसे चाहने पर भी बता नहीं सकते। क्योंकि किसी वस्तुकी विशेषताका ज्ञान तो
    [L1