उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

५२ उत्तरगीतायां
मादीनि, चतुर्दश भुवनानि भूर्भुवःसुवरादीनि, दिशः
पूर्वादयः, क्षेत्राणि वाराणस्यादीनि, समुद्राः लवणेक्ष्वादयः,
पर्वताश्च मेर्वादयः, शिलाः यज्ञशिलाः वित्तशिलादयः,
द्वीपाः जम्ब्वादयः, निम्नगाः जाह्नव्यादयः, वेदाः ऋग्वेदा-
दयः, शास्त्राणि मीमांसादीनि, कलाः चतुःषष्टिकलाः, अक्ष-
राः ककारादीनि, स्वराः अकारादयः, मन्त्राः गायत्र्यादयः,
पुराणानि ब्रह्माण्डादीनि, गुणाः सत्त्वादयः, बीजं प्रधानम्,
बीजात्मकाः महदादयः, क्षेत्रं जानन्तीति क्षेत्रज्ञाः जीवाः,
प्राणवायवः—प्राणादयः पञ्च नागादयः पञ्च आहत्य दश-
वायवः, सर्व एते तस्य सुषुम्नानाडीविशेषस्य मध्यगताः
यस्मात्, तस्मात्कारणात् सर्वं जगज्जातं सुषुम्नान्तर्गतं कुण्ड-
लिनीशक्त्यन्तर्भूतमित्यर्थः । अत एव तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठिति-
रम् इति, 'तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्'
इति श्रुतेः ॥
तस्मात्सर्वजगदुत्पत्तिकारणमाह—
नानानाडीप्रसवकं
सर्वभूतान्तरात्मनि ।
ऊर्ध्वमूलमधः शाखं
वायुमार्गेण सर्वगम् ॥ १८ ॥