उत्तर गीता (आदि गौड़पादाचार्य दीपिका एवं सान्वय हिन्दी टीका)

३६ उत्तरगीतायां
इन्द्रियाणां निरोधेन
कथं सिध्यन्ति योगिनः ॥ ५३ ॥
सर्वभूताधिवासितं सर्वभूतेष्वप्यन्तर्यामितया स्थितं सर्व-
गतम् अन्तर्बहिश्च परिपूर्णम्, ब्रह्म ज्ञात्वा सम्यग्विबुध्य
योगिनः इन्द्रियाणां निरोधेन इन्द्रियनियमनेन कथं सि-
ध्यन्ति केनोपायेन मुक्ता भवन्तीत्यर्थः ॥
एवं पृष्टो भगवान् तमेव ज्ञानोपायं पुनरप्याह—
श्रीभगवानुवाच—
इन्द्रियाणां निरोधेन
देहे पश्यन्ति मानवाः ।
देहे नष्टे कुतो बुद्धि-
र्बुद्धिनाशे कुतो ज्ञाता ॥ ५४ ॥
मानवाः मनुष्याः इन्द्रियाणां निरोधेन इन्द्रियनियमनेन दे-
हे देहे एव पश्यन्ति ज्ञास्यन्ति, तस्मात् देहदाढर्यम् इन्द्रियदार्ढ्यं
च ज्ञानोपायं इति भावः । तदभावे ज्ञानमेव नास्ति इत्याह—
देहे नष्टे अदृष्टे सति बुद्धिः कुतः तत्त्वज्ञानं कुतः ! बुद्धिनाशे
तत्त्वज्ञानाभावे ज्ञाता अपरोक्षज्ञानिता च कुतः ! तस्माद्देहे-