ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

४८ ताण्ड्यमहाब्राह्मणे
अथैकविंशाद्याश्चत्वारो मन्त्राः--
त्रिवृदसि त्रिवृते त्वा सवृदसि सवृते त्वा प्रवृद-
सि प्रवृते त्वा ऽनुवृदस्यनुवृते त्वा सवितृप्रसूता बृहस्प-
तये स्तुत ॥ ९ ॥
मध्यरात्रिपर्यायगतानां चतुर्णांऽ स्तोत्राणामनुमन्त्रणमन्त्रा एते
सवितृप्रसूता इत्यादि सर्वशेषः । हे स्तुतिविशेष ! त्वं त्रिभिः पञ्चकैर्नि-
वृत्तत्वेन 'त्रिवृदसि'त्वां 'त्रिवृते' स्तोमाय प्रयोजयामि, 'सवृत्' अन्यैः
सह वर्त्तत इति सवृत्, प्रवर्त्तते त्वकार्यं प्रति 'प्रवृत्' मध्यमपर्यायग-
तेभ्यस्त्रिभ्यः स्तोत्रेभ्यो ऽनु पश्चात् वर्त्तते इत्यनुवृत् । शिष्टं स्पष्टार्थम् ॥९॥
अथोत्तमपर्यायस्य स्तोत्रचतुष्टयस्यानुमन्त्रणाश्चत्वारो मन्त्राः--
निरोहोसि निरोहाय त्वा सङ्ग्रोहोसि सङ्ग्रोहा-
य त्वा प्ररोहोसि प्ररोहाय त्वाऽनुरोहोऽस्यनुरोहाय त्वा
सवितृप्रसूता बृहस्पतये स्तुत ॥ १० ॥
उत्तमपर्यायस्य यज्ञारोहणसामर्थ्यात्तस्य स्तोत्राणि रोह इत्युच्यते ।
हे स्तुतिविशेष ! त्वं 'निरोहोसि' नितरां रोहहेतुरसि, अतो नितरां रो-
हार्धं त्वां प्रयोजयामि । एवमन्येष्वपि योजना कार्या । पदार्थस्तु सं-
रोहः सम्यक् रोहणहेतुः, अनुरोहो ऽनु पश्चात् चरमभावी सन् रोहण-
हेतुरिति ॥ १० ॥
अथ सन्धिस्तोत्रस्य त्रिदेवत्यत्वात् त्रेधाऽनुमन्त्रणं कर्त्तव्यं तन्म-
न्त्रोऽयम्-
वसुकोऽसि वस्यष्टिरसि वेषश्रीरसि सवितृप्रसूता
बृहस्पतये स्तुत ॥ ११ ॥
हे सन्धिस्तोत्र ! त्वं 'वसुको' वासयिता अग्निस्तादृशोसि । तथा
'वस्यष्टिः' वसनेन तमसां विवासनेनाश्नुते व्याप्नोति विश्वमिति व-
स्यष्टिः उषास्तादृशोसि । 'वेषश्रीः' वेषो रूपं तद्वन्तावश्विनौ तावेव
वेषश्रीः वेषस्य श्रयितासि ॥ ११ ॥
आक्रमोसीत्याद्याः अप्तोर्यामस्य यज्ञस्यातिरिक्तस्तोत्राणाञ्चतुर्णां
मनुमन्त्रणमन्त्राः । तेषां पाठस्तुः--
आक्रमोस्याक्रमाय त्वा संक्रमोसि संक्रमाय त्वो-