तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.१.१) ३
हे जनधा जनानां धारयितः शुक्रग्रहा (पा ) ये देवाः शुक्रपात्रस्थस्य
सोमस्य पातारस्ते त्वां प्रकर्षेणाऽऽहवनीयसमीपे नयन्तु ।
सु॒वीराः॑ प्र॒जाः प्र॒जन॑यन्परी॑हि शु॒क्रः। शु॒क्रशो॑चिषा ।
कल्पः-“सुवीराः प्रजाः प्रजनयन्परीहि शुक्रः शुक्रशोचिषा, इति
दक्षिणेनाध्वर्युः प्रतिपद्यते ” इति । पात्रं हस्ते गृहीत्वा हविर्धानस्य पूर्वद्वारि
निर्गत्योत्तरवेदेर्दक्षिणेन मार्गेण पूर्वस्यां दिश्यध्वर्युर्गच्छति । हे शुक्रग्रह
शुक्रशोचिषा भास्वरदीप्त्या युक्तः सुवीराः शोभनवीरभृत्ययुक्ताः प्रजाः
पुत्रपौत्रादिकाः प्रजनयन्नुत्पादयन्नुत्तरवेदेः परितो गच्छ ।
स्तु॒तोऽसि॑ जन॒धाः । दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्रण॑यन्तु ।
कल्पः-“स्तुतोऽसि जनधा देवास्त्वा मन्थिपाः प्रणयन्तु, इति
मन्थिनं प्रतिप्रस्थाता ” इति । आदत्त इत्यनुवर्तते । हे मन्थिग्रह
त्वमस्माभिः स्तुतोऽसि । हे जनधा जनानां धारयितर्मन्थिपात्रस्थस्य
सोमस्य पातारो ये देवास्ते त्वां प्रकर्षेणाऽऽहवनीयसमीपे नयन्तु ।
सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॒जन॑यन्परी॑ हि । म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा ।
कल्पः-“सुप्रजाः प्रजाः प्रजनयन्परीहि मन्थी मन्थिशोचिषा ,
इत्युत्तरेण प्रतिप्रस्थाता ” इति । प्रतिपद्यत इत्यनुवर्तते । हे ग्रह त्वं मन्थी
मन्थिनामको ग्रहो भूत्वा मन्थिशोचिषा मन्थ्याख्यस्य तव तेजसा युक्तः
सुप्रजाः शोभनापत्योपेताः प्रजा भ्रातृबन्ध्वादिकाः ।
प्रजनयन्नुत्पादयन्परीहि, उत्तरवेदेरुत्तरभागे परीत्य पूर्वस्यां दिशि गच्छ ।
सं॒ज॒ग्मा॒नौ दिव॒ आ पृ॑थि॒व्याऽऽयु॑ः। संध॑त्तं॒ तन्मै॑
जिन्वतम् । प्रा॒णं *संध॑त्तं॒ तं मै॑ जिन्वतम् । अ॒पान *संध॑त्त॒
तं मै॑ जिन्वतम् (२) व्या॒न *संध॑त्तं॒ तं मै॑ जिन्वतम् । चक्षु॑ः
संध॑त्तं॒ तन्मै॑ जिन्वतम् । श्रोत्रं॑ * संध॑त्तं॒ तन्मै॑ जिन्वतम् ।
मनः॒ संध॑त्तं॒ तन्मै॑ जिन्वतम् । वाचं॒ *संध॑त्तं॒ तां मै॑
जिन्वतम् ।
कल्पः-“अग्रेणोत्तरवेदिं ग्रहावरत्नी वा संघत्तः- संजग्मानौ दिव
आ पृथिव्याऽऽयुः संघत्तं तन्मे जिन्वतं प्राण *संधत्तं तं मे जिन्वतमपान *
संघत्तं तं मे जिन्वतं व्यान *संधत्तं तं मे जिन्वतं चक्षुः संघत्तं तन्मे जिन्वतं