तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)
Taittiriya Brahmana with Sayana Bhashya Part 1
महर्षि तित्तिरि / सायणभाष्य द्वारा
स्रोत: नाग पब्लिशर्स दिल्ली · नाग पब्लिशर्स दिल्ली · 1950 (उद्गम)
पृष्ठ 207, कुल 345 में से
संदर्भ में पढ़ेंतथा तत्पयो मयि स्थितमस्तु . तमेतं मन्त्रं पठेत् । तेन स्कन्नं पय आत्मनि
गृहेषु पशुषु च स्थापितं भवति ।
एतदभिमन्त्रणानन्तरमुदकस्पर्शं विधत्ते-
अप॒ उप॑सृजति (३) । अ॒द्भिरे॒वैन॑दाप्नोति, इति ।
स्वेनोपसृष्टाभिरद्भिरेव स्कन्नमेतत्पयः पुनः प्राप्नोति ।
प्रायश्चित्तान्तरं विधत्ते-
यो वै य॒ज्ञस्याऽऽर्त्तेनानार्तं ॅस ॅ सृज॑ति । उ॒भे वै ते
त॒र्ह्यृ॑र्च्छतः । आ॒ऽर्च्छति॒ खलु॒ वा ए॒तद॒ग्निहो॒त्रम् । यद्दु॒ह्यमा॑नं ॅ
स्कन्द॑ति । यद॑भिदु॒ह्यात् । आर्त्तेनानार्तं य॒ज्ञस्य॒ स ॅ
सृ॑जेत् । तदे॒व या॒दृक्की॒दृक् च॑ होत॒व्य॑म् । अथा॒न्यां दु॒ग्ध्वा
पुन॑र्होत॒व्य॑म् । अना॑र्तेनै॒वाऽऽर्त्तं य॒ज्ञस्य॒ निष्क॑रोति (४),
इति ।
यज्ञस्य संबन्धि हविर्द्विविधम् । आर्त्तमनार्तं चेति । दुह्यमानस्य
स्कन्दने सति तदार्तं भवति । इतः परं धोक्ष्यमाणमनार्तं भवति । तथा
सति स्कन्दनादूर्ध्वं तदेव पात्रस्थमभिलक्ष्य यदि पुनर्दुह्यात्तदानी-
मार्तस्योपर्यनार्तस्य स्थापनादुभयमपि पयः संसृजेत् । तत्संसर्गे च
द्वितीयमप्यार्तमेव भवेत् । तस्मादार्तस्योपरि दोहनं न कुर्यात् । किंतु
तदेवाऽऽर्तं यादृशं पर्याप्तमपर्याप्तं वा होतव्यम् । तावता
नित्यानुष्ठानसिद्धिः । अथाऽऽर्तपरिहारा र्थमन्यां दुग्ध्वा पुनर्होतव्यम् ।
तेन पुनर्होमेनैव यज्ञस्य यत्पूर्वमार्तं तत्समादधति ।
प्रायश्चित्तान्तरं विधत्ते-
यद्युद्द्रु॑तस्य॒ स्कन्दे॑त् । यत्ततो हु॒त्वा पुन॑रिया॒त् । य॒ज्ञं
विच्छि॑न्द्यात् । यत्र॒ स्कन्दे॑त् । तन्नि॒षद्य॒ पुन॑र्गृह्णीया॒त् ।
यत्रै॒व स्कन्दे॑ति । तत॑ ए॒वैन॒त्पुन॑र्गृह्णाति । तदे॒व या॒दृक्की॒दृक्च॑
होत॒व्य॑म् । अथा॒न्यां दु॒ग्ध्वा पुन॑र्होत॒व्य॑म् । अना॑र्तेनै॒वाऽऽ
र्तं य॒ज्ञस्य॒ निष्क॑रोति (४), इति ।
दोहनादूर्ध्वमुद्द्रुतस्याऽऽहवनीयं प्रत्युन्नीतस्य लेशो यदि भूमौ
पतेत्तदा नीमहुत्वा यदि ततो देशात्पुनरागच्छेत्तदानीं यज्ञो विच्छिद्येत् ।