तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.४.२) १७३
अहा॒व्यग्ने॑ ह॒विरा॒स्ये॑ त । स्रु॒चीव॑ घृ॒तं च॒मू इ॑व॒ सोम॑:
(१)। वा॒ज॒सनिं॑ ँ र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म् । प्र॒श॒स्तं धे॑हि य॒शसं॑
बृ॒हन्त॑म्, इति ।
हेऽग्ने ते तवाऽऽस्ये मुखेऽहावीदं द्रव्यं हुतम् । यथा स्रुचि जुह्वादौ
घृतं निहितं यथा वा चमू चमसेषु सोमो निहितस्तद्वत्तस्मादस्मे अस्मासु
सुवीरं शोभनकर्मशूरं पुत्रं धेहि संपादय । कीदृशम् । वाजसनिमन्नदातारं
रयिं धनवन्तं प्रशस्तं विद्यादिगुणयुक्तं यशसं यशस्विनं बृहन्तं महान्तं
सर्वकार्यसमर्थम् ।
अथ द्वितीयं मन्त्रमाह-
यस्मि॒न्नश्वा॑स ऋष॒भास॑ उ॒क्षण॑: । व॒शामे॒षा अ॑वसृ॒ष्टास॒
आहु॑ता: । की॒ला॒ल॒पे सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑' । हृ॒दा म॒तिं ज॑नय॒
चारु॑म॒ग्नये॑, इति ।
यस्मिन्नग्नावश्वादय आहुता अश्वासः । अश्वमेधयागे अश्वा
हुताः । ऐन्द्रमृषभमित्यादिषु विहितेषु कर्मसु ऋषभा हुताः ।
ऐन्द्रमुक्षाणमित्यादिषूक्षाणो हुताः । सेचनसमर्था उक्षाणः पुंगवगात्रा
ऋषभाः। मैत्रावरुणीं वशामालभेतत्यादिषु विहितेषु वशा हुताः । सारस्वतं
मेषमित्यादिषु मेषा हुता । ते च सर्वेऽवसृष्टासो यजमानेन समर्पिताः .
तादृशायाग्नये हृदाऽन्त:करणेन चारुं मतिं कर्मानुष्ठानविषयत्वेन
समीचीना बुद्धिं जनयाह संपादयामि । कीदृशायाग्नये ।-
कीलालपेऽन्नरसपायिने । सोमयागस्थितानि पृष्ठानि यस्यासौ
सोमपृष्ठस्तस्मै वेधसे विधात्रे ।
नाना॒ हि वां॑ दे॒वहि॑तं ँ॒ सदो॑ मि॒तम् । मा स ँ॑ सृ॑क्षाथां
प॒र॒मे व्यो॑मन् । सुरा॒ त्वम॑सि॒ शुष्मि॒णी सोम॑ ए॒षः । मा
मा॑ हि ँ॑ सी॒: स्वां योनि॑मावि॒शन् (२)। यदत्र॑ शि॒ष्ट ँ॑
रसि॑नः सु॒तस्य॑ । यदिन्द्रो॒ अपि॑बच्छची॒भिः । अ॒हं तद॑स्य॒
मन॑सा॒ शिवे॑न । सोमं॒ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि ।
कल्पः-“ब्राह्मणं परिक्रीणीयादुच्छेषणस्य पातारं नाना हि वां
देवहित ँसदों मितं मा सँसृक्षाथां परमे व्योमन्सुरा त्वमसि सुष्मिणी
सोम एष मा मा हिँसीः स्वां योनिमाविशन्यदत्र शिष्ट ँरसिनः सुतस्य