तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

७२ (१.२.१) तैत्तिरीयब्राह्मणम्
कल्पः-“सिकतानामर्धं द्वैधं विभज्यार्धं गार्हपत्यायतने निवपत्यर्धं
दक्षिणाग्नेरर्धं त्रेधं विभज्य पूर्वेष्टेनेव कल्पेन सर्वान्पार्थिवान्निवपति ।
अग्नेर्भस्मासीति सिकता निवपति” इति । पाठस्तु -
अ॒ग्नेर्भस्मा॑स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि, इति ।
हे सिकतेऽग्नेर्भस्म भासमानहेतुस्त्वमसि तथाऽग्ने पुरीषं
पूरणहेतुस्त्वमसि ।
कल्पः-“संज्ञानमित्यूषांस्तानिवपन्यददश्चन्द्रमसि कृष्णं
तदिहास्त्विति मनसा ध्यायति” इति । पाठस्तु-
सं॒ज्ञान॑मसि काम॒धरण॑म् । मयि॑ 'ते काम॒धरणं॑ भूयात्,
इति ।
हे ऊष संज्ञानं सम्यग्ज्ञानहेतुः कामधरणं धारणहेतुश्च त्वमसि । ते
त्वदीयं यत्कामधारणं सामर्थ्यं तन्मय्यपि भूयात् ।
सं वः॑ सृजामि॒ हृद॑यानि । सा ँ सृ॑ष्टं मनो॑ अस्तु वः ।
स ँसृ॑ष्टः प्रा॒णो अ॑स्तु वः ।
कल्पः-“सं या वः प्रियास्तनुव इत्येषा । संवः सृजामि हृदयानि
स ँ सृष्टं मनो अस्तु वः स ँसृष्टः प्राणो अस्तु व इत्येताभ्यां
बानस्पत्यान्सँसृज्य सिकतावद्विभज्य निवपति” इति । अत्र “सं वः
सृजामि” इति मन्त्रः पूर्वमाम्नातः । हे वानस्पत्यसंभारा वो युष्माकं
हृदयानि संसृजामि परस्परमनुरक्तानि करोमि । तथा वो युष्माकं मनो
वचश्च संसृष्टमस्तु । हृदयवाक्येन परस्परस्नेहोऽपि विवक्षितः ।
मनोवाक्येन कार्यैकैकमत्यम् । तथा वो युष्माकं प्राणश्च संसृष्टोऽस्तु ।
अनेनैकविद्या प्रवृत्तिर्विवक्षिता ।
“सं या वः” इति मन्त्रस्य संहितायामाम्नातत्वात्प्रतीकमात्रं सूत्रे
दर्शितम् । इह तु सर्वोऽप्येवमाम्नातः-
सं या वः॑ प्रि॒यास्तनुवः॑ । सं प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा
वो॑ अस्तु॒ सं प्रियः॑ सं प्रि॒यास्त॒नुवो॒ मम॑ (१७) इति ।
हे वानस्पत्यसंभारा वो युष्माकं याः प्रियास्तनुवस्ताः
संसृज्यन्तामेकस्मिन्नैव कार्ये प्रवर्तन्ताम् । तथा वो युष्माकं प्रियाणि