८४८ परिशिष्टत्वेन संगृहीतः— [ अनु० २९ ]
गा॒य॒त्री जग॑त्यु॒र्वी पृ॑थ्वी ब॑हु॒ला विश्वा॑ भू॒ता क॑त॒-
मा काया सा स॒त्येत्य॒मृतेति॑ वसिष्ठः, इति ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके दशमप्रपाठके नारायणोपनिषद्य-
¹ष्टाविंशोऽनुवाकः ॥ २८ ॥
अदितिशब्दोऽखण्डितेति व्युत्पत्त्या भूमिमाचष्टे । अत एव निघण्टुकारेण पृथिवी-
नामसु पठितः । देवादयः पञ्च जातिविशेषा अदितिरूपाः । एते तु सर्वप्राणिदेहानामुप-
लक्षकाः । अतस्तेषां सर्वभूतानां देहोपादानत्वादियमदितिर्माता जननी । मेदिनी
मधुकैटभमेदसा जाता । अथवा मेदस्विनी कठिनेत्यर्थः । *महती गुणाधिका धैर्य-
युक्ता वा । तच्च सर्वप्राणिकृतोपद्रवसहिष्णुत्वेनावगन्तव्यम् । मही पूज्या । सावित्री
सवितुः प्रेरकस्यान्तर्यामिणः संबन्धिनी । गायत्री गायकान्स्वोपासकांस्त्रायते रक्षती-
त्यर्थः । जगती जगदाश्रयभूता । उर्व्यनेकस्याढ्या । पृथ्‍वी, अनेकविस्तारवती ।
बहुला निबिडावयवा । विश्वा सर्वात्मिका । [भूता] प्राणिदेहोत्पत्तेः पूर्वमेव विद्य-
माना । कतमाऽतिशयेन सुखरूपा । काया सर्वप्राणिदेहरूपेण परिणता । सा प्रसिद्धा।
सत्या व्यवहारदशायां बाधरहिता । इत्येवं वसिष्ठो महामुनिराह । तथैवामृता मर-
णरहिता चतुर्युगपर्यावर्तनेऽप्यवस्थितेत्येवमप्यर्थं वसिष्ठ एवाऽऽह । अतोऽस्य मन्त्रस्य
वसिष्ठ ऋषिरित्यर्थः ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां
याज्ञिक्यामुपनिषदि भाष्येऽष्टाविंशोऽनुवाकः ॥ २८ ॥

अथैकोनत्रिंशोऽनुवाकः ।
वृष्ट्यभावकृतोपद्रवपरिहारेणोपकारिणमब्ददेवताकं मन्त्रमाह --
आपो॒ वा इ॒दꣳ सर्वं॒ विश्वा॑ भू॒तान्यापः॑ प्रा॒णा वा आपः॑
प॒शव॒ आपोऽन्न॒मापोऽमृ॑त॒मापः॑ स॒म्राडापो॑ वि॒राडापः॑
स्व॒राडाप॒श्छन्दा॒ꣳस्यापो॒ ज्योती॒ꣳष्यापो॒ यजू॒ꣳष्यापः॑
स॒त्यमापः॒ सर्वा॑ दे॒वता॒ आपो॒ भूर्भुव॒स्सुव॒राप॒ ओम्, इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणोपनिषद्ये-
²कोनत्रिंशोऽनुवाकः ॥ २९ ॥

• महतेत्यस्य व्याख्यानमेतत् ।
  १ व. ४५ । २ व. ४६ ।