सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary

कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished914 पृष्ठ

पृष्ठ 339, कुल 914 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 339

३३६ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम् - [प्रपा० ४ अनु० ३०]
गृध्रः पक्षिविशेषः । हे गृध्र त्वं विधावसि विविधं धावनं करोषि, शवमभि-
च्छन्नसर्वत्र संचरसि । कीदृशः । असृङ्मुखोऽसृग्रक्तं मुखे यस्यासौ तादृशः । पा¹-
स्वीकृतेन रुधिरेण मुखस्य सर्वस्य लेपितत्वादव्यक्तः, ईदृग्जातिरिति निश्चेतुमशक्यः
यमस्य दूतो यमो हि मारयितुं गृध्रं प्रेषयति । श्ववत्पद्यते शवं गच्छतीति श्वपात्
त्वं रक्तमांसयोर्गन्धेन तृषया युक्तत्वादगृध्रः । शोभनौ पणौ³ शीघ्रपतनक्षमौ यस्य
सुपर्णः । तादृशस्त्वं कुणपं शवं निषेवसे नितरां सेवसे । सोऽयं गृध्रो यमस्य
प्रेताधिपतिदेवस्य भवस्य परमेश्वरस्यान्तर्यामिण उभयोरेतयोर्दूतः । भवो हि २
प्रेषयति यमश्च गृध्रम् । अतः साक्षात्परम्परया चोभयोर्दूतः सन्निह प्रहितः प्रेषितः
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्ति-
रीयारण्यकभाष्ये चतुर्थप्रपाठके एकोनत्रिंशोऽनुवाकः ॥ २९ ॥
अथ चतुर्थे त्रिंशोऽनुवाकः ।
अथ⁴ शालावृकविषयमनुवाकमाह--
यदे॒तद्वृ॑क॒सो भू॒त्वा । वाग्दे॒व्य॒भि॒राया॑सि । द्वि॒षन्तं॑ मे॒ऽभि॒-
रा॑य । तं मृ॒त्यो मृ॒त्यवे॑ नय । स आर्त्याऽऽर्ति॒मा॑र्च्छतु, इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके चतुर्थप्रपाठके
त्रिंशोऽनुवाकः ॥ ३० ॥
वृकः क्रोष्टा । हे वाग्देवि ध्वनिदेवते वृकसो भूत्वा वृकादुत्पन्नाभिराय
भिमुख्येन शब्दं करोषीति⁵ यत्तदेतन्मे द्विषन्तमभिलक्ष्य राय शब्दं कुरु
मृत्यो वृकरूपं तं द्विषन्तं मृत्यवे मारकाय देवाय नय प्रापय । स द्विषन्नार्त्या
णाऽऽर्तिं दुःखमार्च्छतु प्राप्नोतु ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्ति-
रीयारण्यकभाष्ये चतुर्थप्रपाठके त्रिंशोऽनुवाकः ॥ ३० ॥
१ ग. ॰पित्वा' । २ क. ख. ॰ति । शवष° । ३ ग. शीघ्रं । ४ क. ख. ॰थ स
५ क. ख. ॰ति तदे° ।