तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

३३४ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्—[प्रपा० ४ अनु० २८]
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके चतुर्थप्रपाठके
सप्तविंशोऽनुवाकः ॥ २७ ॥
भर्त्सनद्योतकाः खडादयस्त्रयोऽनुकरणशब्दाः । * हननच्छेदनभेदनवाचकानि
क्रियापदानि । इत्येतानि षड्विधानि वाचः क्रूराणि ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये चतुर्थप्रपाठके सप्तविंशोऽनुवाकः ॥ २७ ॥
अथ चतुर्थेऽष्टाविंशोऽनुवाकः ।
कल्पः—“यदि घर्मेण चरन्त्स्वैकवृक उत्तिष्ठेद्विगा इन्द्र विचरन्त्स्पाशयस्वेत्येन-
मन्त्रयते” इति । पाठस्तु —
वि॒गा इ॑न्द्र॒ विच॒॑रन्त्स्पाशयस्व । स्व॒पन्त॑मिन्द्र प॒शुम॑न्त॑मिच्छ ।
व॒ज्रेणा॑मुं बोधय दुर्वि॒दत्र॑म् । स्व॒पतो॑ऽस्य॒ प्रह॑र॒ भोज॑नेभ्यः, इति ।
एकाकित्वेनारण्ये संचरन्वत्सान्मारयति योऽरण्यश्वा सोऽयमेकंवृकः, तद्बाधार्थं
प्रार्थ्यते । हे, इन्द्र विगा वत्सानेकंवृकाद्वियोज्य तद्रक्षार्थं विशेषेण चरन्स्पाशय
तमेकंवृकं बाधितं कुरु । हे, इन्द्र पशुमन्तं वत्सान्भक्षयितुमायातैः पशुभिर्युक्तं तं
वृकं स्वपन्तं निद्राणं गच्छ । गत्वा च दुर्विदत्रं दुर्बुद्धिशीलममुमेकंवृकं वज्रेण
युधेन बोधय । यथा + स्वपन्तं सुप्तं प्रहारेण बोधयन्ति, तथा वज्रप्रहारेण तं
बोधयेत्यस्यैवार्थः स्पष्टमुच्यते । स्वपन्तमेनमेकंवृकं भोजनेभ्यो वत्सभक्षणेभ्यो
रयितुं प्रहर मारयेत्यर्थः ।
कल्पः—“उभयत आदीप्त्योल्मुकमस्मै प्रत्यस्येत् । अग्ने अग्निना संवदस्व [इति]
इति । पाठस्तु—
अ॒ग्ने अ॒ग्निना॒ संव॑दस्व । मृ॒त्यो मृ॒त्युना॑
संव॑दस्व । नम॑स्ते अस्तु भगवः, इति ।
हेऽग्न उल्मुकस्य मूलभागवर्तिन्नग्नोल्र्मुकाग्रभागवर्तिना सह संवदस्व, ए-
हन्तुमैकमत्यं प्राप्नुहि । हे मृत्यो मूलभागस्थिताग्निप्रेरित मृत्युनाऽग्रभागस्थित-

• छेदनभेदनहननवाचकानीति युक्तं पठितुम् । + इदं पदमधिकम् ।
  १ क. ॰कसृक । २ क. ॰कसृकः । ३ क. ख. ॰नमन्त्रं प्रार्थयते । ४ क. ॰कंसृ-
  ५ क. ॰कसृकं । ६ क. ॰कसृकं । ७ क. ॰कसृकं । ८ ख. सुप्तप° । ९ क. ॰कसृकं ।